HLVN – Đó là khẩu hiểu mà Đại hội họ Lê khu vực Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra vào sáng ngày 24/5/2026. Đại hội có sự tham dự của 16 đại biểu bao gồm: ông Lê Duy Minh-Phó Chủ tịch HĐHL Việt Nam, nguyên Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh; Ông Lê Ngọc Dậu, Ủy viên thường vụ họ Lê Việt Nam, Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh; Ban thường trực HĐHL TP. Hồ Chí Minh; các ông bà cố vấn, các doanh nghiệp (trong đó có doanh nhân Lê Ngọc Hưng, người sáng lập nước mắm Ngọc Huy đến tặng đại hội gần 90 phần quà), đại diện dòng họ Lê Đình (Bình Dương cũ), dòng họ Lê Quảng Ngãi, dòng họ Lê Quảng Nam và 54 bà con họ Lê khu vực các quận, huyện: Tân Bình, Tân Phú, 12, Gò Vấp, Bình Thành của TP. Hồ Chí Minh cũ.

Lễ chào cờ tại đại hội.

Ông Lê Sỹ Thạch, Phó CT thường trực HĐHL TP. Hồ Chí Minh, Trưởng ban vận động HĐHL khu vực Tây, Bắc TP. HCM đọc báo cáo.

Năm qua, theo chỉ đạo của Ban thường vụ HĐHL TP. Hồ Chí Minh và thể theo nguyện vọng của bà con họ Lê trên địa bàn các quận, huyện: Tân Bình, Tân Phú, Gò Vấp, Bình Thành, 12, Hóc Môn… Ban vận động họ Lê khu vực Tây, Bắc của TP. Hồ Chí Minh đã được thành lập do ông Lê Sỹ Thạch-Phó CT Thường trực HĐHL thành phố làm trưởng ban. Từ số lượng ban đầu chỉ có 10 người, nay đã có hơn 30 bà con họ Lê và một số doanh nghiệp tham gia với một số hoạt động ý nghĩa là tri ân tiên tổ, tham dự lễ giỗ Đức Hoàng đế Lê Lợi, lễ giỗ Tả quân Lê Văn Duyệt, tổ chức gặp gỡ bà con nhân ngày giỗ của Hoàng đế Lê Hoàn, tổ chức họp mặt nhân một số ngày lễ lớn trong năm 2025…

Các đại biểu tham dự đại hội.

Văn nghệ chào mừng.

Hằng quý, Ban vận động thành lập HĐHL khu vực Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh đều họp mặt một lần để bàn việc họ, tìm biện pháp tập hợp bà con họ Lê trong khu vực và tham mưu cho HĐHL thành phố các giải pháp phát triển dòng họ trên địa bàn, thành lập Hội doanh nhân họ Lê khu vực phía Nam. Tuy vậy, số lượng bà con tham gia hoạt động họ còn hạn chế; các hoạt động: khuyến học, hiếu-hỷ, mừng thọ, giúp đỡ nhau trong cuộc sống và tri ân tiên tổ, hướng về cội nguồn chưa mang lại hiệu quả cao.

Ông Lê Ngọc Dậu-Chủ tịch HĐHL TP. HCM phát biểu.

Phát biểu tại đại hội, ông Lê Ngọc Dậu-Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh đã biểu dương những cố gắng mà Ban vận động HĐHL khu vực Tây, Bắc thành phố trong thời gian qua. Việc tổ chức được đại hội của bà con khu vực này thể hiện ý thức trách nhiệm cao đối với dòng họ, những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc tập hợp và tổ chức hoạt động của bà con họ Lê khu vực phía Tây, Bắc của thành phố. Ông Lê Ngọc Dậu mong bà con tiếp tục phát huy tinh thần thượng võ, dũng cảm vô song, vì dân tộc, vì sự phát triển của đất nước, của dòng họ Lê Việt Nam suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, đoàn kết một lòng, tập hợp được nhiều con cháu họ Lê hơn nữa để xây dựng dòng họ ngày càng lớn mạnh, phát triển. Mặc dù việc phát triển dòng họ ở một đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh không hề dễ dàng, nhưng với ý thức tự tôn dân tộc, tự tôn, tự hào về dòng họ, bà con Lê tộc sẽ dần sát cánh bên nhau, đoàn kết một lòng, cùng các dòng họ khác xây dựng thành phố ngày càng giàu mạnh.

Mừng thọ và tặng quà của Công ty nước mắm Ngọc Huy cho các cụ cao niên.

Phát biểu trong đại hội, ông Lê Huy Du và bà Lê Thị Thu Cúc đều bày tỏ niềm vui, niềm tự hào và xúc động khi được gặp gỡ, trao đổi với bà con dòng họ tại thành phố mang tên Bác. Trên thực thế, nhiều bà con họ Lê ở khu vực phía Nam đều muốn tìm vệ cội nguồn, kết nối với dòng tộc. Vì vậy, mọi người mong HĐHL TP. Hồ Chí Minh nói chung, HĐHL khu vực Tây, Bắc thành phố nói riêng cần có nhiều biện pháp để tập hợp con cháu họ Lê đông đảo hơn nữa, có nhiều hoạt động thiết thực hơn nữa để cùng nhau tri ân tiên tổ, hướng về cội nguồn, kết nối, giúp đỡ nhau hiệu quả trong cuộc sống.

Ban chấp hành ra mắt đại hội.

Các đại biểu và đại hội chụp ảnh kỷ niệm.

Đại hội họ Lê khu vực phía Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh cũng thông qua quy ước chung dựa trên Quy ước của HĐHL TP. Hồ Chí Minh, định hướng khi đã phát triển với số lượng đông, đủ điều kiện thì hoạt động theo cấp phường, xã; tích cực đẩy mạnh các hoạt động hướng về cội nguồn, khuyến học, khuyến tài, tương thân tương ái, giúp nhau phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm.v..v. Đại hội họ Lê khu vực Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh lần thứ I là khởi đầu các hoạt động, tiến tới Đại hội họ Lê TP. Hồ Chí Minh lần thứ Nhất sẽ được tổ chức vào cuối năm 2026.

                                                                                              LÊ PHI HÙNG

Bài viết      “Họ Lê một nhà, gần xa kết nối” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Đây là chủ trương lớn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhằm thúc đẩy tinh thần học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số Quốc gia trong thời kỳ mới. Trong niềm vui chung ấy, Hội đồng Gia tộc họ Lê Tân Thái, phường Sơn Trà vinh dự được mời dự và đón nhận Bằng khen của UBND TP Đà Nẵng vì đã có nhiều thành tích xuất sắc trong phong trào xây dựng mô hình học tập cộng đồng và công dân học tập.

Hai năm qua,Hội đồng Gia tộc họ Lê Tân Thái đã có nhiều hoạt động khuyến học có kết quả đáng khích lệ. Các thành viên trong dòng tộc luôn nêu cao ý thức học tập, rèn luyện nâng cao tri thức, hỗ trợ cùng nhau tiến bộ. Bên cạnh đó, bà con trong dòng tộc đã đoàn kết xây dựng quỹ khuyến học, tạo môi trường thuận lợi để giúp đỡ những gia đình khó khăn, tiếp sức cho các cháu yên tâm đến trường. Hằng năm, quỹ khuyến học đều tổ chức tuyên dương, khen thưởng các cháu học giỏi, sinh viên xuất sắc nhằm khuyến khích tinh thần hiếu học và tạo động lực cho thế hệ trẻ tiếp tục cố gắng vươn lên. Theo quy định của Hội khuyến học Việt Nam, để đạt danh hiệu “Công dân học tập”,  mỗi cá nhân cần đáp ứng 3 nhóm năng lực cơ bản. Năng lực tự học:  Có khả năng chủ động cập nhật kiến thức, kỹ năng và phương pháp làm việc; Năng lực ứng dụng công nghệ: Sử dụng thành thạo các thiết bị điện tử, Internet phục vụ công việc và cuộc sống, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.; Năng lực ngoại ngữ và giao tiếp: Có kỹ năng giao tiếp, ứng xử phù hợp, từng bước hội nhập với xã hội hiện đại.

Để thực hiện hiệu quả các tiêu chí ấy, nguồn quỹ khuyến học đóng vai trò vô cùng quan trọng. Họ Lê Tân Thái là một trong những dòng tộc có nhiều kinh nghiệm trong công tác vận động và duy trì quỹ khuyến học. Từ năm 2000 dòng họ đã thành lập quỹ với phương châm: Hỗ trợ, tiếp sức và khuyến khích con cháu học tập thành tài. Chính tinh thần  “Đầu tư cho tương lai của dòng tộc” đã tạo sự đồng thuận sâu rộng trong bà con nội ngoại gần xa. Đặc biệt nhiều gia đình khá giả cùng bà con sinh sống ở nước ngoài đã tích cực đóng góp xây dựng quỹ. Đến nay quỹ khuyến học họ Lê Tân Thái đã có số dư 93 triệu đồng, tạo điều kiện kịp thời động viên, hỗ trợ học sinh nghèo hiếu học và phát thưởng cho các cháu đạt thành tích cao trong học tập. Nhờ sự quan tâm ấy, phong trào học tập trong dòng họ ngày càng đơm hoa kết trái tốt đẹp. Số lượng học sinh giỏi tăng lên qua từng năm, nhiều cháu trưởng thành và thành đạt trong nhiều lĩnh vực khác nhau của xã hội, góp phần xây dựng quê hương và làm rạng danh truyền thống hiếu học của Tổ tiên.

HĐHL Thành phố đã khen ngợi họ Lê Tân Thái là đơn vị lá cờ đầu trong phong trào học tập. Bên cạnh đó họ Lê Tân Thái được đánh giá là dòng tộc tiêu biểu trong lĩnh vực học tập của thành phố, giữ gìn gia phong, đề cao nếp học tập. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng truyền thống học tập bền vững; tăng cường tinh thần đoàn kết trong dòng tộc tạo thêm sức mạnh cho sự nghiệp giáo dục và phát triển thế hệ trẻ. Học tập càng cao sự hiểu biết cuộc sống, đạo đức, nhân nghĩa và đạo hiếu càng được nâng lên, góp phần xây dựng gia đình và xã hội tốt đẹp hơn.

Lê Anh

Bài viết  Họ Lê Tân Thái đón nhận Bằng khen Phong trào học tập của UBND TP Đà Nẵng   đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Lê Phước Bài

Bài viết Hội nghị BCH HĐHL tỉnh Quảng Trị lần thứ nhất nhiệm kỳ 2026-2031 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Trong tâm thế đó, nhóm các nhà nghiên cứu của Viện Nhân học Văn hóa do PGS.TS Đỗ Lai Thúy làm Viện trưởng đã rất phấn chấn và tâm huyết trong quá trình thực hiện Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và tộc tích họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương”. Đây cũng là một trong những hoạt động lớn của Viện Nhân học Văn hóa trong năm 2026.
Từ các nguồn tư liệu đáng tin cậy, chúng ta có thể khẳng định, thời đại Hùng Vương (đã tồn tại 2.139 năm), đã để lại một di sản cực kỳ to lớn, đã xây dựng, phát triển nhà nước hùng cường, nhân dân ấm no, hạnh phúc, xã hội có nền văn minh sông Hồng cổ đại. Đây chính là nền tảng khoa học quan trọng để các triều đại sau tiếp nối, phát huy và phát triển, để chúng ta có được một đất nước Việt Nam với vị thế và tầm vóc hôm nay. Chứng kiến toàn bộ di vật – vật chứng của thời đại Hùng vương, Giáo sư, viện sĩ Phạm Huy Thông có bài viết: “Chứng minh thời Hùng Vương là có thật”. Ông khẳng định: “Lòng nhân dân ta trước sau tưởng nhớ Tổ tiên, đó là một điều khẳng định. Chủ nghĩa Mác-Lê nin hiểu rằng chẳng phải tình cờ mà văn nghệ dân gian, sử thi, thần thoại nhiều khi phản ánh thực tế lịch sử trung thành hơn bộ sử đường bệ của những triều đại tôn nghiêm”.
Sự khẳng định của Giáo sư, Viện sĩ Phạm Huy Thông cùng với giới trí thức, các nhà nghiên cứu khoa học lịch sử qua các Hội thảo về thời đại Hùng Vương là tiền đề để các thế hệ sau, trong đó có các nhà nghiên cứu hôm nay của Viện Nhân học Văn hóa tự tin khi thực hiện các nghiên cứu phục vụ Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và tộc tích họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương”.

Cổ lôi ngọc phả truyền thư có ghi: “Mười tám Hùng Vương quốc chủ táng tại 9 Miếu, trăm bộ Hùng Vương cùng an táng tại Đông Thụ, nơi Mộ Đế khu Văn Nội”. Ngọc phả triều Hùng tổng hợp thành một tên gọi: “Đống xã đại vương” (có sơ đồ các kinh đô cổ và sơ đồ trung tâm kinh đô Phong Châu cổ, có chỉ dẫn 9 miếu bên cạnh chư vị tiền nhân tiên hiền dân tộc). Các nguồn sử liệu đều đã khẳng định 18 đời vua Hùng Vương thể chế nhà nước đã hình thành và hoạt động hiệu quả, thống nhất với 15 bộ chịu sự quản lý của chính quyền trung ương với các tên địa danh cụ thể: Giao Chỉ, Chu Diên, Vũ Ninh, Phúc Lộc, Việt Thường, Ninh Hải, Dương Tuyền, Lục Hải, Vũ Định, Hoài Hoan, Cửu Chân, Bình Văn, Tân Hưng, Cửu Đức. Điều này là một nền tảng khoa học quan trọng trong nghiên cứu và khẳng định những giá trị căn cốt của thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương sau này.
Thời đại Hùng Vương với việc thống nhất 15 bộ hùng cường, liên kết chặt chẽ các miền từ vùng núi cao hiểm trở, đồi gò trung du, đồng bằng châu thổ ra các cửa biển không nước nào dám xâm lược nên tên chữ Hùng Vương cũng là tỏ rõ sức mạnh, sự thịnh trị của vương triều. Kinh đô Phong Châu cổ nơi đóng đô của triều đại Hùng Vương có 9 con suối (Kim Khê, Cẩm Khê, Thanh Giang, Tương Giang, Vọng Khê, Phong Khê, Đào Nguyên, Bạch Hạc, Hát Giang); đầu mỗi con suối có gò đất cao – Đầu Rồng (gọi là thế đất Cửu Long ở Tổng Thắng Lãm); các Vua đứng đầu 18 thời đại Hùng Vương được an táng ở đây, nơi 9 đầu rồng và nhân dân dựng Miếu để thờ cúng. 19 Miếu được tôn xưng là tòa Cửu Long. Từ những địa danh lịch sử đã trở thành quen thuộc, thời đại Hùng Vương cách đây hàng nghìn năm vẫn luôn thân gần, gắn bó với mỗi người dân làng xã từ phong tục tập quán, thờ cúng tổ tiên, sinh hoạt cộng đồng, lễ hội các vùng đất và nhất là ngày giỗ Tổ Hùng Vương đã đi vào cao dao, tục ngữ:
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba
Kế tiếp thời đại Hùng Vương là thời đại Hậu Hùng Vương với những thăng trầm, biến động dữ dội của lịch sử, là một trong những bước ngoặt bi tráng với những nhân vật lịch sử còn nhiều khuất khúc rất cần được làm rõ. Vấn đề các vị hoàng thân quốc thích, các tướng lĩnh trụ cột thời đại Hậu Hùng Vương trong bối cảnh thời đại thời cuộc của mình càng rất cần minh định trên tinh thần khoa học lịch sử. Có hay không thời Hậu Hùng Vương? Tại sao các thần tích, thần phả, sắc phong các triều đại sau này đều hướng tới các vị nhân thần có công đánh giặc thời Hậu Hùng Vương trong đó có Quan Chàng Lê Hùng Ánh tại đền Hạ Mạo (tổng Hạ Mạo, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ cũ) đến nay vẫn còn được lưu giữ khá đầy đủ và đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia. Vấn đề bách tính thị tộc trong thời đại Hùng Vương và Hậu Hùng Vương trong đó có dòng họ Lê – một thị tộc lớn có công với nước mà tiêu biểu là Quan Chàng Lê Hùng Ánh đã tiếp nối tinh thần và quốc thống Hùng Vương, tự xưng là Hậu Hùng Vương với sự nghiệp cùng với nhân dân đánh giặc, nêu tấm gương trung trinh, kiên cường, bất khuất, thể hiện rõ bản lĩnh của dòng giống Hồng Bàng – Lạc Việt đến hôm nay.
Thần tích đền Hạ Mạo ghi rõ: “Xưa Hùng Vương đời thứ 17 là Hùng Huy Vương sinh người con trai thứ tên là Hùng Ánh. Hùng Ánh thiên tư dũng lược, diện mạo lạ thường, thông minh nhanh hiểu biết, vượt trội hơn người anh. Hùng Huy Vương yêu quý muốn lập làm người nối ngôi. Chàng Ánh cố gắng nhường cho anh. Khi ấy phong tục còn chất phác. Các con vua đều gọi là quan chàng, cho nên có tên là quan Chàng Ánh. Đến khi Hùng Duệ Vương nối ngôi, phong Chàng Ánh làm Vương tử, ban cho họ Lê.
Khi giặc Thục đến xâm lăng, Chàng Ánh chỉ huy quân binh, có công chống Thục. Từ đó Chàng Ánh nắm quyền triều chính. Hùng Duệ Vương về sau trở nên biếng nhác, chìm đắm trong hoan lạc, không quan tâm đến chính sự, việc binh quốc gia buông lỏng. Chàng Ánh hết sức can ngăn nhưng Hùng Duệ Vương không nghe. Chán ngán, Chàng Ánh đi ra bộ ngoài, không muốn tham dự vào chính sự quốc gia. Sau giặc Thục lại sang đánh Hùng Duệ Vương, thế nước nhà Hùng mất. Chàng Ánh rất hận mới tự mình luyện binh tuyển tướng, cẩn thận giữ gìn cương giới, bèn tự xưng là Hậu Hùng Vương, không thần phục An Dương Vương. Xưng là nước Việt Tây, nay là Quảng Tây”.

Từ thần tích trên, cùng với các nguồn thư tịch cổ đáng tin cậy, chúng ta có thể khẳng định thời Hậu Hùng Vương với nhân vật Lê Hùng Ánh (con trai thứ của Hùng Huy Vương) người được chỉ định tộc tính (họ Lê) trước biến cố lịch sử mất nước, mất triều đại Hùng Vương đã quyết định kháng chiến chống nhà Thục, khơi lại quốc thống Hùng Vương, tự xưng (được nhân dân suy tôn) là Hậu Hùng Vương. Đây là một vấn đề lớn liên quan rất sâu sắc tới vấn đề triều đại Hùng Vương và sự kế tục của Hậu Hùng Vương trong dòng chảy lịch sử dân tộc rất cần được hậu thế nghiên cứu và làm rõ. Nhóm Nghiên cứu Di sản văn hóa Đền Miếu Việt với các tên tuổi Thích Tâm Hiệp, Nguyễn Đức Tố Lưu, Nguyễn Đức Tố Huân trong công trình Di sản Văn hóa Đình Đền Mạo Phổ, NXB Lao Động 2022 đã bước đầu làm rõ thân thế, cuộc đời và sự nghiệp của quan Chàng Lê Hùng Ánh thời Hậu Hùng Vương dựa trên bản khai thần tích thần sắc làng Hạ Mạo, tổng Hạ Mạo, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ năm 1938. Công trình trên có giá trị và ý nghĩa hết sức quan trọng trong Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và tộc tich họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương”. Đây cũng là nguồn tư liệu quan trọng mà các thành viên Viện Nhân học Văn hóa sử dụng trong quá trình viết tham luận và tham gia Hội thảo trên.
Nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương trong thần tích đền Hạ Mạo có nhiều điểm tương đồng và tiếp nối với ngọc phả về ngũ vị Đại vương ở Mạo Phổ đặt ra giả thiết việc biên chép và tổ chức thờ cúng của nhân dân Hạ Mạo, Mạo Phổ đều có chung nguồn gốc với các thông tin khá tương đồng, nhất là các ngọc phả về Tản Viên Sơn Thánh – một nhân vật lịch sử trọng yếu thời kỳ Hậu Hùng Vương.
Thần tích đền Hạ Mạo cũng chép rõ về người vợ của Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương là Đông Chu Quân với những huyền tích về việc hạ sinh các vương tử là Chàng Cả, Chàng Hai, Chàng Ba, Chàng Tư, Chàng Út tương ứng với khoảng thời gian nhà Thục (Thục Phán An Dương Vương) phát động chiến tranh với Hùng Duệ Vương và việc các con của Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương giúp vua đánh giặc là một lẽ tất nhiên. Từ nền tảng đó, có thể khẳng định, ngay từ những lần chống quân Thục đầu tiên của cha con Lê Hùng Ánh đến việc khi Hùng Duệ Vương thua trận, cha con Lê Hùng Ánh vẫn kiên cường đánh lại nhà Thục, tự xưng là Hậu Hùng Vương vừa nhất quán với tâm thế độc lập dân tộc của triều đại Hùng Vương trước đó, vừa thể hiện khí phách và bản lĩnh của tộc Hùng thị mà Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương vốn là dòng dõi của vua Hùng Nghị Vương thứ 17 có trách nhiệm khôi phục và gìn giữ, bảo vệ quốc thống Hùng thị.
Đến đây, chúng ta càng thấy sự liên thông giữa ngọc phả đền Mạo Phổ và thần tích đền Hạ Mạo tuy có một vài chỗ chưa đồng nhất song về đại cục đền là trong khung khổ các hậu duệ của Hùng Vương kiên cường đánh giặc Thục, nối nền quốc thống, cũng là tinh thần đánh giặc ngoại xâm không bao giờ bị dập tắt của dân tộc ta trong thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương.
Một số nhà nghiên cứu, học giả còn băn khoăn trước thần tích thần sắc chưa có sự đồng nhất tuyệt đối của đền Mạo Phổ và đền Hạ Mạo, nhất là các dấu mốc thời gian có sự chênh lệch, nhân vật lịch sử có mối quan hệ chống chéo, danh tính giặc ngoại xâm còn có chỗ khác nhau (giặc Thục, giặc Tần,…) cũng là lẽ thường bởi thời gian trị vì của mỗi vị Hùng Vương thường rất dài (như Hùng Nghị Vương ở ngôi 160 năm – theo Ngọc phả đền Mạo Phổ) đã có lúc tạo ra sự lẫn lộn về thời gian, sự xuất hiện đan xen của các thế hệ nhân vật lịch sử, thậm chí là danh tính giặc ngoại xâm mỗi khoảng thời gian đã khác nhau. Điều này xét đến cùng cũng là cần thiết trong minh định một cách khoa học với các nhân vật lịch sử mà ở đây là Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương.
Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương từ khi tự xưng độc lập đã có sự chính danh và thực hiện một loạt các hoạt động quân sự lớn để thể hiện sự độc lập đó. Trong công cuộc đối kháng với Thục Phán An Dương Vương, đã nhiều lúc Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương cùng các con trai liên thủ với các nước lân bang cùng cô lập và đánh giặc Thục đã cho thấy tầm nhìn của bậc đế vương trong chính danh đánh giặc. Các truyện kể trong thần tích đền Hạ Mạo đều đã nói rõ điều này. Đây cũng là biểu hiện sự độc lập rất mạnh mẽ của thời Hậu Hùng Vương.

Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương khi lâm chung đã truyền ngôi cho con út là Chàng Út Lôi Mao đã cho thấy sự linh hoạt và tính nhất quán trong việc truyền thừa quốc thống của thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương. Thần tích đền Hạ Mạo chép rằng: “Ngày 15 tháng 8 Hùng Vương băng hà, Chàng Út phát tang, kế vị, xưng là Việt Tây Út Ngọ Lôi Mao Đại vương”. Như vậy đã có sự kế tục, truyền ngôi trong thời Hậu Hùng Vương giữa Lê Hùng Ánh và con trai út là Chàng Út Lôi Mao – thế hệ thứ hai thời Hậu Hùng Vương.
Nhân vật Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương trong tiến trình lịch sử đã có một thân thế và sự nghiệp đặc biệt không chỉ thể hiện trong thần tích, thần sắc, truyền thuyết dân gian mà đã thể hiện trong các sắc phong đời sau (hiện đền Mạo Phổ và đền Hạ Mạo còn lưu giữ được 10 sắc phong) đã cho thấy tính chính danh và vị thế, vai trò lịch sử của nhân vật Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương đã rất sớm được các triều đại phong kiến khẳng định như một phần lịch sử không thể tách rời trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam. Điều này càng khiến thế hệ đi sau vững tin vào công việc nghiên cứu văn hóa lịch sử mà mình đang thực hiện.
Bác Hồ đã nói: “Dân ta phải biết sử ta – Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”, vậy nên học tập, làm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh, chính là thực hiện được những căn dặn của Người mà Hội nghị ngày 27-7-2018, tại Hà Nội về “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam vì sự phát triển bền vững” đã góp phần thấm nhuần, lan tỏa tinh thần đó. Ai ai cũng hiểu rằng phát triển bền vững phải chăm lo cái Gốc – cái Nền móng mà Di sản Văn hóa – Lịch sử chính là Nền – Móng cần “bảo vệ và phát huy giá trị”. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng của các nhà nghiên cứu Viện Nhân học Văn hóa trong quá trình tham gia Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và Dòng họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời Hậu Hùng Vương”, đồng thời cũng là trách nhiệm và tâm huyết của mỗi cá nhân với văn hóa lịch sử dân tộc.
Nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh trong thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương trong nghiên cứu bước đầu của chúng tôi rất mong nhận được sự quan tâm, làm rõ, phản biện sâu sắc hơn nữa của giới nghiên cứu văn hóa lịch sử để từ đó chúng ta khẳng định được đúng vị thế, vai trò, thành tựu của nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương cũng là mong muốn của con cháu họ Lê trên toàn quốc, của nhân dân các cành nhánh con Lạc cháu Hồng.

                                                                                   Nhà văn Phùng Văn Khai
 Phó Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bách Việt Ngọc phả truyền thư
2. Cổ Lôi Ngọc phả truyền thư
3. Hùng Vương triều bách hệ cổ lục
4. Đại Việt sử ký toàn thư
5. Việt sử lược
6. Di sản Văn hóa Đình Đền Mạo Phổ, NXB Lao động 2022

Bài viết Nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh trong thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Thánh mẫu Duyên Hòa và sự ra đời của các Quan Chàng
Theo ngọc phả làng Mạo Phổ: Thánh mẫu Duyên Hòa được xem là vợ của Hùng Vương thứ mười bảy. Một đêm bà mộng thấy chim phượng ngậm bút ngọc bay tới trong tiếng sấm vang rền, sau đó bà mang thai. Khi gần sinh nở, bà lại mơ thấy một lão tiên trao cho chiếc rọ đựng năm con cá chép hồng, bà chọn ba con. Sau đó bà sinh ra ba người con trai có tướng mạo khác thường, thông minh và tài trí. Ba người con lớn lên đã cùng Tản Viên Sơn Thánh giúp vua Hùng đánh giặc Thục, lập nhiều chiến công rồi hóa tại quê mẹ bên bờ sông Thao.
Trong thần tích, các vị được gọi chung là Bút – Lôi – Mao, một cách gọi mang nhiều ý nghĩa biểu tượng. Chim phượng trong giấc mộng của Thánh mẫu được xem là biểu tượng của dòng Tiên theo mẹ Âu Cơ lên núi. Còn tiếng sấm (Lôi) gợi liên tưởng đến quẻ Chấn trong Hậu thiên bát quái – tượng trưng cho phương Đông. Hình ảnh “bút” lại mang hàm nghĩa văn hóa, tri thức.
Những yếu tố biểu tượng này cho thấy câu chuyện sinh thành của các Quan Chàng không chỉ mang tính huyền thoại mà còn phản ánh những ký ức lịch sử và văn hóa sâu xa về nguồn gốc của cộng đồng Lạc Việt.

Quan Chàng Lê Hùng Ánh trong thần tích Hạ Mạo
Nếu ngọc phả Mạo Phổ nhấn mạnh yếu tố thần thoại thì thần tích họ Lê ở Hạ Mạo lại ghi chép theo hướng gần với gia phả của một dòng họ. Theo thần tích này, vào đời Hùng Vương thứ mười bảy có người con trai tên là Hùng Ánh, thiên tư dũng lược, diện mạo khác thường và nổi bật hơn người. Do phong tục thời bấy giờ các con vua đều gọi là “Quan Chàng”, nên ông được gọi là Quan Chàng Ánh.
Khi Hùng Duệ Vương nối ngôi, Chàng Ánh được phong làm vương tử và ban cho họ Lê. Việc ban họ gắn với phong đất và quyền thế tập, phản ánh một hình thức tổ chức xã hội mang tính “phong kiến” theo nghĩa nguyên thủy: Phong tước và kiến địa. Điều này cho thấy truyền thống hình thành các dòng họ lớn ở Việt Nam có thể đã xuất hiện rất sớm, ngay từ thời kỳ Hùng Vương theo ký ức dân gian.
Trong cuộc chiến chống giặc Thục, Chàng Ánh chỉ huy quân binh lập nhiều chiến công. Tuy nhiên sau khi nước Hùng suy yếu và rơi vào tay đối phương, ông không chấp nhận thần phục mà tiếp tục củng cố lực lượng, giữ vững cương giới. Cuối cùng, ông tự xưng Hậu Hùng Vương, lập quốc tại vùng Việt Tây, tương ứng với khu vực Quảng Tây ngày nay.
Theo cách hiểu từ thần tích, đây chính là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng từ nhà nước Văn Lang sang các thế lực mới ở khu vực Nam Việt. Đình Mạo Phổ vì thế được xem là một trong những nơi thờ cúng các vị danh tướng thời Hùng Vương mang họ Lê sớm nhất đã được UNESCO ghi nhận trong hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Nhân vật Lê Hùng Ánh vì thế được xem là một trong những thủ lĩnh họ Lê thời Hùng Vương được dân gian ghi nhận, thờ tự ở đình Hạ Mạo.

Quan hệ với Đông Chu và ý nghĩa biểu tượng Bút – Lôi – Mao
Thần tích Hạ Mạo còn cho biết vợ của Hùng Ánh là con gái của Đông Chu Quân. Trong bối cảnh lịch sử Trung Hoa cổ đại, sau khi nhà Chu suy yếu, đất nước bị chia thành Tây Chu và Đông Chu. Khi Tây Chu bị nước Tần tiêu diệt vào năm 256 trước công nguyên, vùng Đông Chu trở thành nơi cư trú của các quý tộc còn lại của triều đại này.
Việc Quan Chàng Lê Hùng Ánh kết hôn với con gái Đông Chu Quân có thể phản ánh mối quan hệ chính trị – văn hóa giữa vùng Lạc Việt với các thế lực ở phía bắc trong giai đoạn cuối thời Chiến Quốc. Trong cách giải thích biểu tượng, chim phượng hoàng – xuất hiện trong giấc mộng của Thánh mẫu Duyên Hòa – cũng là hình tượng gắn với sự khởi nghiệp của nhà Chu, khi Chu Văn Vương từng thấy chim phượng năm sắc đậu trên núi Kỳ Sơn.
Tên gọi Bút – Lôi – Mao vì thế có thể được hiểu như dấu ấn của dòng dõi Đông Chu. “Lôi” tượng trưng cho phương Đông, “Bút” tượng trưng cho văn hóa, còn “Mao” gợi hình ảnh lông chim – một họa tiết phổ biến trên trống đồng Đông Sơn và trên trang phục của các chiến binh cổ. Những hình ảnh này cho thấy sự giao thoa giữa yếu tố văn hóa bản địa với ảnh hưởng từ khu vực Hoa Hạ.

Vai trò của dòng họ Lê trong sự hình thành nước Nam Việt
Theo thần tích Hạ Mạo, Hùng Ánh có năm người con trai, được gọi theo thứ tự Chàng Cả, Chàng Hai, Chàng Ba, Chàng Tư và Chàng Út. Khi tướng nhà Tần là Triệu Đà tiến quân xuống phương Nam, Hùng Ánh đã cử Chàng Út dẫn ba nghìn quân trợ giúp. Nhờ sự phối hợp này, Triệu Đà đánh bại nhà Tần và lập nên chính quyền mới.
Sau khi lên ngôi, Triệu Đà vẫn để vùng Việt Tây do họ Lê cai quản. Chàng Út – người có công lớn – được kế vị, xưng là Việt Tây Út Ngọ Lôi Mao Đại vương, và được Triệu Vũ Đế phong vương.
Nếu đối chiếu với các ghi chép trong sử liệu Trung Hoa, nhân vật này có thể tương ứng với Triệu Văn Vương, người kế vị trong triều đại Nam Việt. Như vậy, thần tích Hạ Mạo đã đưa ra một cách giải thích khác về nguồn gốc của triều Triệu: Dòng họ này có quan hệ hôn nhân và chính trị với dòng họ Lê bản địa.
Theo cách hiểu này, nhà Triệu của nước Nam Việt không chỉ là một chính quyền từ phương Bắc xuống mà còn có sự hòa trộn với các thế lực bản địa Lạc Việt.

Biến cố Nam Việt và sự trở về của hậu duệ họ Lê
Thần tích tiếp tục kể rằng Chàng Út có con trai là Chàng Uyên, sau này lên ngôi xưng Minh Vương. Khi nhà Hán tiến quân đánh Nam Việt, Minh Vương thất thủ và tử trận. Con trưởng cùng mẹ cũng tử nạn, trong khi người con thứ là Hùng Hòa cõng thi thể cha chạy về vùng Phong Châu để an táng.
Sau ba năm tang lễ, ông cùng gia quyến định cư tại vùng Thượng Minh và lập nên các trang ấp mới. Để tránh phạm húy tên Minh Vương, vùng đất này sau đổi thành Hạ Mạo.
Câu chuyện này phản ánh ký ức dân gian về sự di cư của một nhóm quý tộc Nam Việt trở về đất tổ ở vùng trung du Bắc Bộ sau khi nhà nước Nam Việt sụp đổ trước nhà Hán. Họ mang theo truyền thống dòng họ và lập nên cộng đồng cư dân mới.
Tại đây, các hậu duệ họ Lê cùng bốn họ gia thần đã dựng đền thờ Thánh mẫu Duyên Hòa tại làng Mạo Phổ và lập đình thờ các vị tổ họ Lê ở Hạ Mạo. Truyền thống thờ phụng này được duy trì qua nhiều thế kỷ và trở thành một phần quan trọng của đời sống văn hóa địa phương.

Ý nghĩa lịch sử và văn hóa
Từ góc độ nghiên cứu lịch sử – văn hóa, các thần tích ở Mạo Phổ và Hạ Mạo mang nhiều giá trị đáng chú ý.
Trước hết, chúng cung cấp những thông tin dân gian về giai đoạn chuyển tiếp từ thời Hùng Vương sang thời kỳ Nam Việt – một giai đoạn vốn rất ít tư liệu trực tiếp. Dù mang yếu tố huyền thoại, những câu chuyện này vẫn phản ánh ký ức lịch sử của cộng đồng về các biến động lớn trong khu vực.
Thứ hai, thần tích cho thấy vai trò của các dòng họ lớn trong quá trình hình thành và tổ chức xã hội cổ đại. Việc ban họ, phong đất và truyền ngôi trong dòng họ Lê cổ là những dấu hiệu cho thấy hình thức quản lý lãnh thổ và quyền lực đã xuất hiện khá sớm.
Thứ ba, những truyền thuyết này thể hiện sự giao lưu và tương tác giữa các nền văn hóa trong khu vực, từ Lạc Việt, Đông Sơn đến các thế lực Đông Chu và Nam Việt. Qua đó có thể thấy lịch sử cổ đại của Việt Nam không tách biệt mà nằm trong một mạng lưới rộng lớn của khu vực Đông Á.
Quan Chàng Lê Hùng Ánh trong thần tích Hạ Mạo và ngọc phả Mạo Phổ là một nhân vật tiêu biểu phản ánh ký ức lịch sử về giai đoạn Hậu Hùng Vương. Với hình ảnh một vị vương tử tài năng, dũng lược, không chịu khuất phục trước biến động thời cuộc và lập nên chính quyền ở vùng Việt Tây, ông được xem như một trong những tổ tiên sớm nhất của dòng họ Lê.
Qua câu chuyện về ông và hậu duệ, thần tích địa phương đã ghi lại những dấu vết của một thời kỳ lịch sử phức tạp: Sự suy tàn của nhà nước Văn Lang, sự xuất hiện của các thế lực mới ở Nam Việt và những cuộc di cư trở về vùng đất tổ Phong Châu.
Dù cần tiếp tục khảo chứng và đối chiếu với nhiều nguồn tư liệu khác, những ghi chép này vẫn là nguồn tư liệu quý giúp hiểu rõ hơn về lịch sử văn hóa của vùng đất trung du Bắc Bộ cũng như vai trò của các dòng họ cổ trong tiến trình hình thành dân tộc Việt Nam. Trong dòng chảy lịch sử ấy, Quan Chàng Lê Hùng Ánh và họ Lê cổ đã để lại dấu ấn đặc biệt, góp phần làm phong phú thêm bức tranh về thời đại Hùng Vương trong ký ức dân tộc./.

                                                                                                           Nguyễn Quốc Hùng

                                                                                                    Phó Chủ tịch, Thư ký Hội Khoa học lịch sử tỉnh Phú Thọ

Bài viết Quan Chàng Lê Hùng Ánh và tộc tích họ Lê trong dòng chảy lịch sử Hậu Hùng Vương đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Trong hành trình tìm về cội nguồn dòng tộc của họ Lê Việt Nam, năm 2024, Hội đồng Họ Lê Việt Nam tình cờ và may mắn tiếp cận thông tin về cuốn sách “Đình Đền Mạo Phổ” của nhóm nghiên cứu đền-miếu Việt, đứng đầu là Thầy Thích Tâm Hiệp. Trong sách có bản dịch và bản chụp các văn bản thần tích về các vị nhân thần được phụng thờ đình Hạ Mạo và đình-đền Mạo Phổ. Tại văn bản thần tích và tộc tích Họ Lê lưu giữ tại đình Hạ Mạo có chép về một nhân vật là con trai thứ của Vua Hùng thứ 17, một người được mô tả là có “thiên tư dũng lược”, từ nhỏ đã thể hiện tư chất thông minh, diện mạo khác thường, sức khỏe vượt trội.Thời bấy giờ, con vua thường gọi là “Quan Chàng”, do đó ông được dân gian gọi là Quan Chàng Ánh. Vua Hùng thứ 17 muốn truyền ngôi cho ông nhưng ông không nhận, nhường cho anh trưởng. Ông được Vua Hùng thứ 18  ban họ Lê, phong làm Vương tử. Thần tích ghi lại công trạng của ông như một nhân vật kiệt xuất đã từng đứng lên chống giặc ngoại xâm, bảo vệ cương giới, được hậu thế tôn vinh là Đại vương, người được xem là Hậu Hùng Vương, một nhà quân sự, chính trị có công lao lớn trong buổi giao thời đầy biến động.

Quan chàng Lê Hùng Ánh là người có công chống giặc Thục, bảo vệ Nhà nước Văn Lang. Khi giặc Thục đến xâm lăng, Lê Hùng Ánh được giao trọng trách chỉ huy quân binh chống giặc. Ông cầm quân ra trận, thể hiện tài thao lược, chặn đứng các cuộc tấn công của quân Thục, bảo vệ vững chắc bờ cõi. Trong bối cảnh nhà Hùng yếu thế, công lao của Lê Hùng Ánh được xem là trụ cột, giúp kéo dài sự tồn tại của nhà nước Văn Lang trước sức ép từ phương Bắc. Khi Hùng Duệ Vương mất nước, Lê Hùng Ánh không khuất phục trước An Dương Vương. Ông luyện binh, tuyển tướng, cẩn thận giữ gìn cương giới, tự xưng là Hậu Hùng Vương. Ông chiếm giữ và cai quản vùng đất Việt Tây (nay là khu vực Quảng Tây-Trung Quốc) và  duy trì nền độc lập riêng biệt. Hành động này của ông được cho là một nỗ lực bảo tồn giống nòi và văn hóa Lạc Việt trước sự xâm lấn của quân Thục và nhà Tần sau này. Công đức của Quan chàng Lê Hùng Ánh được nhân dân ghi nhớ và thờ phụng qua nhiều thế kỷ, cho đến ngày nay.

Qua bản thần tích, chúng ta nhận biết, Quan chàng Lê Hùng Ánh là một hình tượng anh hùng tiêu biểu thời Hậu Hùng Vương, người đã tận hiến cuộc đời để bảo vệ bờ cõi và duy trì nòi giống Lạc Hồng trong thời điểm nguy nan. Câu chuyện về ông và những người con trai kế tiếp ông, không chỉ làm sáng tỏ một góc khuất của lịch sử mà còn là bằng chứng sinh động về truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc.

Việc Hùng Duệ Vương (vua Hùng đời thứ 18) sau khi nối ngôi, đã chính thức phong Chàng Ánh làm Vương tử đồng thời ban cho ông họ Lê để cai quản một vùng đông dân cư mang họ Lê có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với dòng họ Lê Việt Nam. Đây là minh chứng cho thấy sự hình thành các dòng họ tại Việt Nam đã bắt đầu từ thời Hùng Vương, gắn liền với chế độ phong đất và quyền thế tập. Với sự kiện này, Quan chàng Lê Hùng Ánh được xem là vị tổ họ Lê sớm nhất được ghi nhận trong thư tịch và tộc phả, đặt nền móng cho dòng họ “chân mệnh thiên tử” sau này.

Sau khi nước Văn Lang rơi vào tay Thục Phán, ông cùng con cháu mang dòng họ Lê đã tiếp nhận và xây dựng nước Việt Tây, giữ vững cương giới và không thần phục triều đại mới. Vùng đất Việt Tây trong hành trình của Quan chàng Lê Hùng Ánh là một địa danh mang tính lịch sử và huyền thoại rất đặc biệt. Theo các tư liệu tộc phả và thần tích, vùng Việt Tây mà Lê Hùng Ánh cai quản nằm ở phía Tây Bắc của nước Văn Lang xưa. Cái tên Việt Tây mang hàm ý khẳng định đây là vùng đất của người Việt ở phía Tây. Trong bối cảnh nhà Hùng sụp đổ, việc ông đặt tên vùng lãnh thổ này là Việt Tây cho thấy ý chí duy trì dòng giống, giữ gìn bản sắc của người Lạc Việt dù không còn ở trung tâm kinh đô Phong Châu. Ngoài ra, đây là sự đối trọng chính trị bằng việc tạo ra một khu vực tự trị, không thần phục nhà Thục và đối kháng với sự bành trướng của nhà Tần từ phương Bắc.Tại Việt Tây, Lê Hùng Ánh không chỉ là một vị tướng mà đã thực sự trở thành một vị quân chủ Hậu Hùng Vương. Ông tận dụng địa hình hiểm trở của vùng núi rừng để luyện binh, tích trữ lương thảo. Ông được cho là đã truyền dạy các kỹ năng canh tác, tổ chức xã hội cho người dân địa phương, giúp vùng đất này trở nên trù phú và có hệ thống phòng thủ kiên cố. Việt Tây trở thành một “vùng đệm” quan trọng, ngăn chặn các cuộc xâm lấn của quân phương Bắc tràn xuống phương Nam.

Các câu chuyện về một vị vương tử dòng dõi Vua Hùng mang họ Lê, sang trấn giữ vùng đất ở phía Tây được xem như một biểu tượng của lòng trung thành và ý chí tự lập.Việc nghiên cứu về Việt Tây sẽ giúp chúng ta thấy rõ hơn sự rộng lớn của địa bàn cư trú người Việt cổ và tinh thần bất khuất của các hoàng thân quốc thích nhà Hùng sau khi mất nước

Dù lịch sử trải qua nhiều biến động, sự kết nối với quê hương, dòng họ của ngài Lê Hùng Ánh cũng như con cháu của Ngài vẫn bền chặt. Từ Việt Tây, các chi họ Lê đã di cư ngược về vùng đất Phú Thọ và các tỉnh đồng bằng sau này khi tình hình chính trị thay đổi. Việc nhân dân địa phương (đặc biệt là tại Phú Thọ) thờ phụng Quan chàng Lê Hùng Ánh cùng các con của Ngài liên tục hàng nghìn năm cho đến ngày nay mang nhiều ý nghĩa sâu sắc về văn hóa và lịch sử, thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Đây là sự ghi nhận trực tiếp công lao “bảo quốc an dân” của các vị đại vương có công với nước, với dân. Dù lịch sử đã trải qua nhiều biến động, nhân dân vẫn đời đời nhớ ơn người đã có công đánh giặc, giữ gìn bờ cõi và chăm lo đời sống cho dân chúng.Việc thờ phụng các Ngài khẳng định niềm tự hào của con cháu họ Lê và bách tính về nguồn cội “Con Rồng cháu Tiên”. Nhân dân Phú Thọ coi các Ngài là sợi dây kết nối linh thiêng giữa thời đại các vua Hùng dựng nước và các giai đoạn lịch sử sau này. Tri ân công đức và tưởng niệm, thờ phụng các Ngài chính là nhằm tôn vinh tinh thần độc lập, tự chủ. Các vị đại vương mà tiêu biểu là ngài Lê Hùng Ánh là biểu tượng sáng ngời của tinh thần kiên cường, không khuất phục trước sự thay đổi triều đại. Thờ phụng các Ngài là thờ phụng ý chí quật cường, không chịu khuất phục trước ngoại bang hay các thế lực áp đặt. Đối với con cháu Họ Lê việc thờ phụng các ngài chính là tuân thủ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên dòng họ. Ngài là người đầu tiên được Vua chính thức ban tộc tính Lê, nên thờ phụng Ngài và hậu duệ của Ngài còn mang ý nghĩa là thờ các vị Thủy tổ họ Lê. Điều này thắt chặt tình đoàn kết dòng tộc, nhắc nhở con cháu về danh gia vọng tộc và trách nhiệm với đất nước.

Trong tâm thức dân gian, Ngài Lê Hùng Ánh và các con đã trở thành những vị thần “hộ quốc, thí dân”. Trong Thần tích đình Hạ Mạo có nói về việc ngài hiển linh phù trợ Bình Định Vương Lê Lợi trong cuộc kháng chiến chống quân Minh. Âu cũng là sự phù trợ âm thầm của tổ tiên đối với con cháu ở những thời điểm quyết định vận mệnh của dân tộc. Việc hương khói suốt hàng nghìn năm tại đình Hạ Mạo cho thấy niềm tin vào sự hiển linh, phù hộ của các ngài đối với sự an nguy của đất nước và cuộc sống của người dân. Việc thờ phụng các ngài không chỉ là tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mà còn là một cách bảo tồn lịch sử và văn hóa dân tộc thông qua trí nhớ cộng đồng, khẳng định vị thế của họ Lê trong tiến trình dựng nước và giữ nước. Tại cuộc hội thảo hôm nay, thay mặt Hội đồng Họ Lê Việt Nam và những người họ Lê trong cả nước, tôi xin trân trọng cảm ơn các gia tộc họ Lê ở Phú Thọ đặc biệt tại huyện Thanh Ba và thị xã Phú Thọ (cũ) trong nhiều thế kỷ đã cùng chính quyền và nhân dân địa phương gìn giữ, bảo tồn, tôn tạo, nâng cấp các cơ sở thờ tự tại di tích đình Hạ Mạo và đình-đền Mạo Phổ, thờ phụng trang nghiêm, tôn kính các bậc tiền nhân có công với đất nước, dân tộc và dòng tộc.

Tôi cũng xin cảm ơn Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật, Hội khoa học lịch sử và Hội đồng họ Lê Phú Thọ đã dày công chuẩn bị về nội dung và công tác tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề rất ý nghĩa đề cập hai nội dung quan trọng là “Thân thế sự nghiệp của Quan chàng Lê Hùng Ánh” và “dòng họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời Hậu Hùng Vương”. Với sự tham gia của đông đảo các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa và khoa học xã hội nhân văn có uy tín, Hội đồng Họ Lê Việt Nam mong muốn và tin tưởng rằng Hội thảo sẽ đưa ra nhiều ý kiến phân tích sâu sắc, làm rõ những nội dung liên quan đến giai đoạn lịch sử quan trọng buổi đầu dựng nước mà trực tiếp là thời kỳ Hùng Vương-Hậu Hùng Vương, cũng như thân thế, sự nghiệp của ngài Lê Hùng Ánh, thông qua đó có thể tìm ra từ trong huyền sử sự thật về cội nguồn dòng họ Lê, một trong những dòng họ lớn ở nước ta, hiện đang bị che lấp bởi thời gian. Thông tin về cuộc hội thảo đang được công chúng mong đợi, trong số này có hàng chục triệu người mang họ Lê, từ nhiều năm nay khát khao tìm về cội nguồn dòng tộc.

Thay mặt Hội đồng Họ Lê Việt Nam tôi xin bày tỏ lòng biết ơn Thầy Thích Tâm Hiệp và nhóm nghiên cứu đền miếu Việt đã công phu sưu tầm, khảo cứu và cho ra đời cuốn sách Đình-đền Mạo Phổ, công bố rộng rãi những tư liệu quí làm cơ sở cho việc nghiên cứu các nội dung mà hội thảo khoa học đặt ra hôm nay và chắc chắn còn mở ra những hướng nghiên cứu sâu hơn trong tương lai.

 Chúc các quý vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc và thành công. Chúc cuộc hội thảo thành công tốt đẹp./.

                                                                                                                                                          LÊ PHÚC NGUYÊN

                                                                                                                                                              Chủ tịch HĐHL Việt Nam

                                                                                                                                                               Phát biểu  tại  Hội thảo

Bài viết Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và dòng họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Hơn 80 đại biểu tham dự, gồm các nhà khoa học, lãnh đạo một số sở, ngành, đơn vị, địa phương và đại diện Hội đồng họ Lê Việt Nam.

Theo thần tích họ Lê ở Hạ Mạo: Xưa Hùng Vương đời thứ 17 sinh người con trai thứ tên là Hùng Ánh, thiên tư dũng lược, diện mạo lạ thường, thông minh nhanh hiểu biết, vượt trội hơn người. Khi ấy phong tục còn chất phác, các con vua đều gọi là “quan chàng,” cho nên có tên là Quan Chàng Ánh. Đến khi Duệ Vương nối ngôi, phong Chàng Ánh làm Vương tử và ban cho họ Lê – đây chính là lý do ông mang tên đầy đủ Lê Hùng Ánh.

Khi giặc Thục đến xâm lăng, Chàng Ánh chỉ huy quân binh, có công chống Thục. Sau giặc Thục đánh Duệ Vương, thế nước nhà Hùng mất. Chàng Ánh rất hận, mới luyện binh tuyển tướng, cẩn thận giữ gìn cương giới, bèn tự xưng là Hậu Hùng Vương, không thần phục An Dương Vương, xưng là nước Việt Tây – tức vùng nay là Quảng Tây (Trung Quốc).

Vợ Vương là con gái Đông Chu Quân, có mang 3 năm, sinh một bầu năm con trai, khi trưởng thành đều có tướng mạo khác thường. Hùng Vương Chàng Ánh đặt tên theo cổ tục: Chàng Cả, Chàng Hai, Chàng Ba, Chàng Tư, Chàng Út. Sau khi Chàng Út cùng 4 anh hóa, Chàng Uyên tiếp ngôi hiệu xưng là Minh Vương. Khi Hán bình định Nam Việt cùng với Việt Tây, Minh Vương thất thủ mà chết. Con trưởng Hùng Tuấn cùng Vương hậu chết theo. Con trai thứ Hùng Hòa không chịu nhục, cõng thi thể cha chạy về chôn ở núi Toàn Dương. Sau ba năm chôn cất xong, dẫn con cái đến thôn Thượng Minh cùng nhân dân bốn họ cùng sống – vì tránh tên Minh Vương nên đổi thành xã Hạ Mạo từ đó.

Lê Hùng Ánh được xem là vị tổ họ Lê sớm nhất được biết đến trong thư tịch cho tới nay. Việc ban họ gắn liền với phong đất và quyền thế tập cha truyền con nối – đây chính là ý nghĩa của chế độ “phong kiến” (phong tước và kiến địa).

Tại đình Hạ Mạo còn lưu câu đối: “Hùng Lạc ký truyền nay, diệt Thục bình Ngô rạng ở sử – Việt Tây ngôi nhường nối, điềm rồng thế núi bãi thành trang.”

Nhiều tham luận tại hội thảo cho rằng thân thế của Quan Chàng Lê Hùng Ánh được thể hiện trong thần tích, thần sắc của các làng Hạ Mạo (nay thuộc phường Âu Cơ) và Mạo Phổ (nay thuộc xã Liên Minh), tỉnh Phú Thọ. Theo đó, Quan Chàng Lê Hùng Ánh là con thứ của Hùng Vương thứ 17, nhân vật được dân gian hoá, có công giúp Hùng Vương chống giặc ngoại xâm, mở mang bờ cõi. Nhờ công lao to lớn, Quan Chàng Lê Hùng Ánh đã được Nhân dân lập đình, đền, miếu để phụng thờ và tôn làm thành hoàng làng. Khi Hùng Duệ Vương nối ngôi đã phong Chàng Ánh làm Vương tử và chính thức ban cho họ Lê.

Đây là lần đầu tiên một hội thảo khoa học về thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh được tổ chức để các nhà khoa học trao đổi quan điểm và công bố những nghiên cứu về nhân vật này. Qua đó khẳng định Quan Chàng Lê Hùng Ánh là một nhân thần thời Hùng Vương, cũng là một vị thủ lĩnh họ Lê sớm nhất được ghi nhận trong thư tịch cổ, mở ra những hiểu biết mới về nguồn gốc dòng họ Lê Việt Nam.

Hội thảo cũng cho thấy sự quan tâm lớn của xã hội đối với việc tìm hiểu nguồn gốc của dòng họ. Bên cạnh đó, các tham luận cũng đề cập đến nhiều vấn đề của đất nước, trong đó có những nội dung lịch sử chưa được làm rõ về thời kỳ hậu Hùng Vương. Nhà sử học Dương Trung Quốc – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng, hội thảo có đủ cơ sở để hướng tới nhận định Quan Chàng Lê Hùng Ánh là một vị viễn tổ mang tính biểu tượng của dòng họ Lê và triều đại nhà Lê trong lịch sử.

Nhiều ý kiến tâm huyết tại hội thảo cũng đã đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các di sản văn hóa, đặc biệt là phát huy Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong đời sống; gắn kết công tác nghiên cứu khoa học với giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa và du lịch địa phương trong giai đoạn mới.

Lê Xuân Thảo- Minh Trung

Bài viết Phú Thọ: Hội thảo khoa học về thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và dòng họ Lê đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

                                                                        Ông Lê Đình Hồng, Trưởng dòng họ Lê Đình phía Nam phát biểu ý kiến.

Tới dự buổi họp mặt có ông Lê Ngọc Dậu – Chủ tịch Hội đồng Họ Lê TP. Hồ Chí Minh; ông Lê Phi Hùng – Phó Chủ tịch kiêm Chánh Văn phòng Hội đồng Họ Lê TP. Hồ Chí Minh; bà Lê Thị Hoàn, Phó Chủ tịch kiêm Phó Chánh Văn phòng HĐHL TP. Hồ Chí Minh; bà Lê Trần Trúc Phương, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Chánh VP HĐHL TP. Hồ Chí Minh.

Dòng Họ Lê Đình tại xã Yên Phú, tỉnh Thanh Hóa là một trong những nhánh Họ Lê có truyền thống lâu đời và đậm đà văn hóa tại vùng đất xứ Thanh. Trong nhiều đời qua, dòng Họ Lê Đình ở tỉnh Thanh Hóa và các địa phương lân cận nói chung, ở Yên Phú nói riêng có truyền thống hiếu học và khoa bảng. Nhiều chi nhánh của dòng Họ Lê Đình, đặc biệt là ở vùng đất khoa bảng Triệu Sơn, Thọ Xuân, Yên Định tỉnh Thanh Hóa (cũ) luôn coi trọng sự học, khuyến khích con cháu đỗ đạt làm quan, làm rạng danh gia tộc.

                                                                       Ông Lê Ngọc Dậu – Chủ tịch HĐHL TP. HCM trao đổi với con cháu dòng Họ Lê Đình.

Trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, nhiều con cháu Họ Lê Đình đã tham gia các cuộc khởi nghĩa chống ngoại xâm, dẹp loạn trong nước, trở thành các vị quan hoặc tướng lĩnh trong quân đội, nhất là trong thời kỳ Hậu Lê. Vì thế, dòng Họ Lê Đình nổi tiếng với tinh thần dũng cảm, mưu trí trong bảo vệ và xây dựng quê hương.

Con cháu dòng Họ Lê Đình khu vực phía Nam luôn tự hào với truyền thống cách mạng của quê hương Yên Phú, nhất là di tích văn hóa đình làng Bùi Hạ. Làng cổ Bùi Hạ (do đức Lê Hoàn lập ra) có nhiều lễ hội, đặc biệt là lễ mừng xuân, lễ xá tội vong nhân và lễ mừng lúa mới. Đình làng Bùi Hạ (Yên Phú) thờ tướng Đào Lang thời nhà Đinh, người có công tạo dựng lập làng Trịnh Lộc bên cạnh núi Lời, vùng giáp ranh giữa sông Mã và sông Cầu Chày, lập được nhiều công tích dẹp loạn 12 sứ quân và tham gia kháng chiến chống Tống (lần thứ nhất). Làng được Vua Lê Đại Hành giao việc đào kênh Nhà Lê.

 Ông Lê Ngọc Dậu trao tặng lẵng hoa và quà cho dòng Họ Lê Đình.

Phát biểu trong buổi họp mặt, ông Lê Đình Hồng – Trưởng dòng Họ Lê Đình khu vực phía Nam đã nêu bật truyền thống của gia tộc đối với đất nước, dân tộc và quê hương Thanh Hóa. Tại khu vực phía Nam, con cháu dòng Họ Lê Đình vẫn phát huy tốt truyền thống tự hào của tổ tiên, ông cha, tích cực tham gia phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng gia đình văn hóa, có nhiều hoạt động hướng về quê hương, tổ tiên gốc tại xã Yên Phú. Nhiều con cháu Họ Lê Đình khu vực Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh, Tây Ninh (cũ)… đã thành lập các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề và trở thành các doanh nhân, giáo viên, kỹ sư..v..v. Ngày nay, con cháu dòng Họ Lê Đình khu vực phía Nam luôn thể hiện quyết tâm cao trong kết nối dòng họ, nhiệt tình giúp đỡ nhau trong cuộc sống, chấp hành tốt chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, phấn đấu có nhiều doanh nhân giỏi, học sinh và sinh viên xuất sắc, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng địa phương vững mạnh, phát triển.

Bà Lê Trần Trúc Phương chia sẻ kinh nghiệm khởi nghiệp với bà con.

Trao đổi với con cháu dòng Họ Lê Đình khu vực phía Nam, ông Lê Ngọc Dậu – Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh trân trọng với truyền thống gia tộc và chúc mừng những thành tích mà mọi người đã đạt được. Ông cũng chúc con cháu dòng Họ Lê Đình trên khắp mọi miền đất nước tiếp tục phát huy tốt hơn nữa truyền thống của dòng tộc, góp phần tích cực vào truyền thống của họ Lê Việt Nam. Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh mong muốn con cháu dòng họ Lê Đình phía Nam kết nối, tham gia nhiệt tình vào các hoạt động của Hội đồng Họ Lê TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới. Ban chấp hành Họ Lê TP. Hồ Chí Minh cũng cam kết tạo điều kiện, giúp đỡ con cháu dòng Họ Lê Đình trong việc khởi nghiệp, học hành, tạo công ăn việc làm mà Họ Lê TP. Hồ Chí Minh đang có thế mạnh.

                                                                PHÚ HƯNG

Bài viết Họp mặt giỗ Tổ dòng Họ Lê Đình khu vực phía Nam đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Ban tổ chức cũng đã nhận được những lẵng hoa của Thường trực HĐHL Việt Nam; ôngVõ Văn Hưng, Thứ truỏng Bộ NN và PTNT; của gia đình ông Hà Sỹ Đồng, nguyên Phó Bí thư tỉnh ủy, quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cũ và nhiều doanh nhân, doanh nghiệp con em Họ Lê khắp cả nước.

Một số hình ảnh tại buổi lễ:

Lê Phước Bài

Bài viết Xã Vĩnh Linh (Quảng Trị) tổ chức Lễ giỗ Bà Vương Phi Lê Thị Yến đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

HLVN – Chiều ngày 10 /5/2026, Họ Lê xã Kỳ Xuân, tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức Đại hội Họ Lê lần thứ nhất nhiệm kỳ 2026-2030 thành công tốt đẹp.

Đây là đơn vị thứ 11 tổ chức Đại hội Họ Lê cấp xã ở Hà Tĩnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Ông Lê Đình Sơn Chủ tịch Hội đồng họ Lê tỉnh về dự và chỉ đạo Đaiọ hội; cùng dự có các ông bà trong thường trực HĐHL tỉnh; ông Lê Tài Tuấn Phó bí thư Đảng ủy, chủ tịch UBND xã, cùng các đại biểu Đảng ủy, HĐND, UBND, UB MTTQ xã Kỳ Xuân, đại diện HĐ Họ Lê các xã trong khu vực huyện Kỳ Anh, thị xã Kỳ Anh cũ, ông Lê Anh Đạt Tổng biên tập Tạp chí nghề nghiệp và cuộc sống cùng 65 đại biểu tiêu biểu là con em Họ Lê trong toàn xã Kỳ Xuân.

Đại hội nhận được nhiều hoa, quà của đoàn Đại biểu Hội đồng Họ Lê tỉnh, Đảng ủy, HDND, UBND, UBMT TQ xã Kỳ Xuân, các dòng họ, doanh nghiệp là con cháu Họ Lê trong xã.

Đại hội tổ chức nghiêm trang, đoàn kết và chất lượng. Đại hội thông qua báo cáo hoạt động của HDHL, phương hướng nhiệm vụ và giải pháp nhiệm kỳ 2026-2030, dự thảo Quy ước hoạt động của HDHL xã Kỳ Xuân nhiệm kỳ 2026-2030. Đại hội có 3 tham luận chất lượng cao, đưa ra nhiều giải pháp xây dựng HĐ dòng Họ Lê phát triển vững mạnh. Đại hội đã bầu 27 vị vào Ban chấp hành HĐHL xã, 13 vị UVTV, 05 vị TTHĐ nhiệm kỳ 2026-2030.

Ông Lê đình Sơn chủ tịch Hội đồng Họ Lê tỉnh phát biểu, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của bà con Họ Lê xã Kỳ Xuân…; ông Nguyễn Thành Chung UVBTV Đảng ủy, phó chủ tịch UBND xã phát biểu chỉ đạo Đại hội. Đại hội nghiêm túc tiếp thu và đã bổ sung vào nghị quyết, biểu quyết nhất trí cao nghị Quyết Đại Hội.

Đại hội đã trao thưởng cho các gia đình và các cháu đạt học sinh giỏi các cấp. Đại hội đã thành công tốt đẹp.

Một số hình ảnh của đại hội.

Lê Đình Sơn

Bài viết Hà Tĩnh: Họ Lê xã Kỳ Xuân, tổ chức Đại hội lần thứ nhất nhiệm kỳ 2026-2030 thành công tốt đẹp   đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.