Chỉ trong ngày 11/10, hơn 2.000 học sinh từ Hà Nội đã trở về Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Lam Kinh tham quan, dâng hương.

Các hoạt động kỷ niệm 607 năm khởi nghĩa Lam Sơn, 597 năm vua Lê Thái Tổ đăng quang, 592 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Lợi diễn ra sôi nổi, trang nghiêm tại đền thờ Vua Lê Thái Tổ.

Mặc dù chưa đến ngày chính lễ, song đông đảo người dân, con cháu dòng họ Lê và du khách ở khắp các địa phương trong nước đã tề tựu về Khu Di tích lịch sử Lam Kinh dâng hương, hành lễ.

Người dân sửa soạn lễ vật, dâng hương tại đền thờ Vua Lê Thái Tổ.

Ngoài việc tri ân công đức của các bậc tiền nhân, đây cũng là dịp để mỗi người cảm nhận sâu sắc hơn giá trị văn hóa, tinh thần đoàn kết dân tộc được hun đúc qua hàng trăm năm lịch sử.

Nhiều đoàn con cháu dòng họ Lê khắp mọi miền đất nước đến Khu Di tích lịch sử Lam Kinh tham quan, dâng hương.

Theo Ban Quản lý, dịp này, mỗi ngày Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Lam Kinh đón khoảng vài nghìn lượt khách. Để đáp ứng nhu cầu tham quan của du khách, Ban Quản lý đã tăng cường lực lượng hướng dẫn viên, phối hợp với chính quyền địa phương và các đơn vị chức năng đảm bảo tốt công tác an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn giao thông. Các khu vực tham quan, dâng hương, nghỉ chân được sắp xếp khoa học, gọn gàng, tạo ấn tượng tốt đẹp đối với du khách gần xa.

Theo Baothanhhoa.vn

Bài viết Dòng người nô nức đổ về Khu Di tích lịch sử Lam Kinh trước ngày khai hội đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Tới dự có Anh hùng Lao động Lê Văn Tam CT Danh dự HĐH Việt Nam, TS Lê Xuân Thảo Phó PCT Thường trực HĐHL Việt Nam, các vị trong Ban Thường trực HĐ, Ban Chủ nhiệm CLB Doanh nhân họ Lê tỉnh, Thưởng trực HĐHL thành phố Thanh Hóa và HĐHL phường Đông Vệ và các bác trong Ban Khuyến học, Ban nghi lễ.

Trước khi Vinh danh, HĐHL Thanh Hóa làm Lễ Cáo yết vua Lê Thái tổ và các vị Vương triều nhà Hậu Lê. Ông Lê Xuân Thảo công bố và trao Thư chúc mừng của Chủ tịch HĐHL Việt Nam Lê Phúc Nguyên cho bố mẹ cháu Lê Xuân Mạnh. Bác Lê Văn Tam trao Bằng vinh danh của Lê tộc Việt Nam cho cháu Lê Xuân Mạnh. Hai ông Lê Văn Tam và Lê Xuân Thảo trao tặng cháu Lê Xuân Mạnh, mỗi người 25 triệu đồng là 50 triệu đồng.

Một số hình ảnh tại buổi Vinh danh.

Lê Hồng Sử

Bài viết Vinh danh cháu Lê Xuân Mạnh – quán quân cuộc thi “Đường lên đỉnh Oolympia năm 2023 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Cùng với tập thể Thường trực, Ban thường vụ và Hội đồng Họ Lê Việt Nam, Chủ tịch Lê Văn Tam đã vừa phát huy sức mạnh tập thể, vừa nêu cao tinh thần gương mẫu tận hiến cả tâm huyết, thời gian và tiền bạc để thực hiện nhiều việc lớn nhằm duy trì và phát triển, nâng cao vị thế của HĐHL Việt Nam.

Cả cuộc đời ông là một hành trình đầy khát vọng. Đó là sự hòa quyện giữa ba dòng chảy đầy tâm huyết: Dòng chảy việc Họ, việc Đời và việc Đạo đầy nhân nghĩa.

“Tóc bạc trắng bao đêm trường suy nghĩ

Người tiên phong dâng vị ngọt cho đời

Doanh nhân tâm tài nặng trĩu hai vai

Vật lộn thương trường, lo toan việc họ

Con sông lớn hòa trăm dòng suối nhỏ

Từ muôn nơi tuôn chảy hội nguồn

Lê tộc linh thiêng huyết thống đại ngàn

Thắp hào khí suốt chiều dài lịch sử

Như trầm tích suốt bao đời dồn tụ

Niềm tự hào tiên tổ mãi tri ân

Kết nối sẻ chia trăm họ xa gần

Người lan tỏa hồn thiêng trong dòng tộc”

(Nhà thơ Lê Cảnh Nhạc- “Hành trình khát vọng”)

Trước những đóng góp và cống hiến to lớn của Chủ tịch Lê Văn Tam đối với dòng họ, 100% đại biểu tham dự Đại hội đã nhất trí tôn vinh AHLĐ Lê Văn Tam, nguyên Chủ tịch HĐHL Việt Nam khóa II và khóa III là Chủ tịch danh dự của HĐHL Việt Nam.

 L.C.N

Bài viết Vinh danh AHLĐ Lê Văn Tam đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

HĐHL Việt Nam và HĐHL Thanh Hóa chúc mừng Chủ tịch Lê Văn Tam nhân ngày sinh nhật lần thứ 85.

Như mọi người đều biết, Họ Lê là một trong những dòng họ được coi là thủy tổ của người Việt từ khi khai sinh lập địa đến nay. Hoạt động về dòng tộc Họ Lê cũng xuất hiện khá sớm. Nhưng phải đến khi đất nước thống nhất, năm 1995, Ban liên lạc Họ Lê Việt Nam, đại diện cho bà con Họ Lê cả nước mới được thành lập. Ngày 6 tháng 5 năm 2006, Ban liên lạc Họ Lê Việt Nam tổ chức cuộc gặp mặt bà con Họ Lê cả nước lần thứ nhất tại Thủ đô Hà Nội. Trong cuộc gặp mặt này ông Lê Văn Tam, người anh hùng của vùng mía đường Lam Sơn, được tiến cử làm Phó trưởng Ban liên lạc Họ Lê Việt Nam.

Từ Hà Nội trở về đất Thanh Hóa, nơi phát tích hai triều đại Tiền Lê và Hậu Lê, nơi được coi là cội nguồn của Họ Lê đất Việt, ông Lê Văn Tam đứng ra thành lập Ban liên lạc Họ Lê Thanh Hóa. Đến ngày 29 và 30 tháng 9 năm 2007, Ban liên lạc Họ Lê Thanh Hóa đã tổ chức thành công cuộc gặp mặt bà con Họ Lê cả nước lần thứ hai tại thành phố Thanh Hóa. Trong cuộc gặp mặt này đã quyết định đổi tên “Ban liên lạc Họ Lê Việt Nam” thành “Hội đồng Họ Lê Việt Nam” và ông Lê Văn Tam được tiến cử làm Chủ tịch đầu tiên của Hội đồng Họ Lê Việt Nam.

Từ đây, ngoài việc điều hành một doanh nghiệp lớn như công ty Mía đường Lam Sơn, ông Lê Văn Tam còn gánh vác trọng trách của người đứng đầu của một dòng họ lớn vào diện nhất nhì cả nước. Việc đầu tiên ông Lê Văn Tam đặt ra cho mình là phải xác định tôn chỉ mục đích hoạt động của HĐHL Việt Nam. Theo ông tôn chỉ mục đích đó là: “Trở về cội nguồn, tri ân tiên tổ, phát huy truyền thống, hướng tới tương lai”. Và trong suốt gần 15 năm làm Chủ tịch HĐHL Việt Nam, ông đã dồn tâm huyết, thời gian và cả tiền bạc để thực hiện cương lĩnh hoạt động này.

Đối với ông Lê Văn Tam “trở về cội nguồn, tri ân tiên tổ” không chỉ là một lời hô hào mà là một tín ngưỡng mang màu sắc tôn giáo. Ông coi việc được cử lên làm Trưởng ban Quản lý xây dựng vùng mía phía Tây Thanh Hoá, rồi Giám đốc nhà máy đường Lam Sơn, nơi Đức vua Lê Thái Tổ làm nên nghiệp lớn, khi ông đã ở tuổi 52, như là có sự sắp đặt của tổ tiên. Hơn 30 năm lăn lộn với vùng đất này, ông đã phát triển vùng mía theo dấu chân của nghĩa quân Lam Sơn năm xưa, chạy suốt từ Lam Kinh qua Ngọc Lặc, Thường Xuân, Bá Thước, Lang Chánh đến tận đỉnh Pù Rinh, đỉnh núi cao nhất ở miền Tây Thanh Hóa, nơi Lê Lợi hai lần ém quân khi bị giặc Minh vây ráp. Mía vươn đến đâu đời sống người dân trồng mía được cải thiện đến đó. Âu cũng là một cách tri ân với đồng bào ở những vùng đất năm xưa đã che chở cho nghĩa quân Lam Sơn mỗi khi lâm nạn.

Ông là người thấu hiểu hơn ai hết mối quan hệ được coi là “biện chứng” giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống cha ông xưa với con cháu ngày nay. Trong thâm tâm ông tin rằng, những thành tựu mà Công ty Mía đường Lam Sơn do ông làm Giám đốc đạt được trong mấy chục năm qua đều có hồng phúc của tổ tiên phù trợ. Vì vậy việc cúng tế các đức vua và các vị khai quốc công thần trong vùng mía được ông và cán bộ công nhân viên trong công ty coi là một việc cần làm và phải làm thường xuyên, như một lời tri ân với các bậc tiền bối.

Trong thời gian gần 15 năm làm Chủ tịch HĐHL Việt Nam, ông Lê Văn Tam, với vai trò “thủ lĩnh” đã đề xướng và trực tiếp tổ chức nhiều sự kiện lớn của dòng Họ Lê Việt Nam, đưa vai trò và vị trí của Họ Lê Việt Nam lên tầm cao mới, như: Việc hoàn táng thi hài vua Lê Dụ Tông đầu năm 2010, việc tổ chức “Lễ hội mùa thu Lam Kinh” năm 2018 với cuộc hành hương về Lam Kinh của gần hai nghìn bà con Họ Lê trên khắp mọi miền đất nước.

Ông Lê Văn Tam còn là người đề xướng và cùng với Công ty Mía đường Lam Sơn tài trợ cho nhiều di tích Họ Lê trên đất Thanh Hóa với số tiền từ vài chục tỷ đồng đến hàng trăm tỷ đồng. Đó là việc tài trợ làm con đường dài hơn một cây số từ Quốc lộ 45 vào khu lăng mộ để kịp nghênh rước thi hài vua Lê Dụ Tông về hoàn táng tại quê nhà; việc tài trợ toàn bộ công trình xây dựng ngọ môn đồ sộ bằng gỗ lim trong khu di tích đặc biệt Lam Kinh; việc đầu tư toàn bộ kinh phí xây dựng đền thờ và lăng mộ Quốc mẫu Thần phi Trịnh Thị Ngọc Lữ, một công trình bằng đá xứ Thanh được chạm khắc hoa văn rồng phượng theo nguyên mẫu kiến trúc thời Hậu Lê; và tượng đài Bình định vương Lê Lợi đứng sừng sững trên đỉnh núi cao, sau lưng là dòng sông Mã (xưa gọi là sông Lương) nước chảy cuồn cuộn quanh năm, mặt tượng nhìn về núi Chẩu như đang chào đón những hiền tài về với nghĩa quân Lam Sơn năm xưa. Từ đường Hồ Chí Minh nhìn lên như thấy Bình định Vương Lê Lợi từ trong nguồn bước ra, lồng lộng giữa trời cao. Cả hai công trình này đều nằm trong “công viên sinh thái tre luồng Thanh Tam”, một trong những dự án đi tiên phong trong việc chuyển đổi ngành nghề kinh doanh của công ty mía đường Lam Sơn. Việc Họ việc đời thật là trọn vẹn chữ Tâm.

Từ khi nhận trọng trách làm Chủ tịch HĐHL Việt Nam, ông Lê Văn Tam đã hết sức quan tâm đến việc sưu tầm, hội thảo, xuất bản sách về Họ Lê Việt Nam, làm rõ và lan tỏa niềm tự hào về lịch sử, về những kỳ tích oanh liệt của các bậc tiên hiền, không chỉ với con cháu trong dòng họ mà với bà con cả nước. Với cương vị là Chủ tịch HĐHL Việt Nam, ông cùng Hội đồng đã tổ chức thành công 2 cuộc hội thảo lớn: Hội thảo về vua Lê Thánh Tông tại Hà Nội và Hội thảo về Thần phi Trịnh Thị Ngọc Lữ tại Thanh Hóa. Ông cũng bỏ không ít thời gian cùng Hội đồng Họ Lê Việt Nam dự các cuộc hội thảo lớn về họ Lê do Bộ Văn hóa – Thể thao – Du lịch và tỉnh Thanh Hóa tổ chức. Ông đã về dự hầu hết các ngày lễ tại các di tích Họ Lê ở hầu khắp các tỉnh thành trong cả nước, động viên, khích lệ bà con trong việc Họ việc đời. Ông cũng hết sức quan tâm đến việc phát triển tổ chức dòng họ ở các vùng miền trên toàn quốc. Cho đến nay Hội đồng Họ Lê, Ban liên lạc Họ Lê đã được tổ chức ở trên 30 tỉnh thành trên cả nước, trải dài từ Bắc vào Nam và các tỉnh Tây Nguyên. Mỗi khi có thiên tai bão lũ, ngoài việc ủng hộ vào quỹ của Mặt trận Tổ quốc các cấp, ông còn tài trợ trực tiếp cho bà con Họ Lê đang gặp khó khăn. Gần đây nhất, trước khi nghỉ điều hành công việc của dòng họ, ông đã tài trợ 500 triệu đồng cho HĐHL Việt Nam,

LÊ XUÂN GIANG- PHÓ CHỦ TỊCH HĐHL VIỆT NAM

Bài viết Vị Chủ tịch Hội đồng Họ Lê Việt Nam hết lòng vì dòng họ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Chủ tịch Hội BVTN&MTVN và Chủ tịch Hội BVTN&MT tỉnh Quảng Ngãi trao bằng công nhận Cây DSVN cho đại diện họ tộc Lê thôn Đề An.

Cây thị trong khuôn viên nhà thờ Lê Hiệp Tự.

Theo Gia phả họ Lê thì nguồn gốc của họ từ huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa. Năm Giáp Thân 1533 Thái Thủy tổ nhà Nguyễn là Nguyễn Kim phò vua Lê Trang Tông lên ngôi, mở đầu thời kỳ nhà Lê Trung hưng. Năm Ất Dậu 1534, Nguyễn Kim đã cử người đồng hương tin cậy của mình là Lê Quảng Ý làm Tổng trấn trấn thủ thành Châu Sa – Quảng Ngãi ngày nay. Nhiều đời con cháu của tướng Lê Quảng Ý đã nối tiếp trấn thủ Châu Sa và lập nên làng Châu Sa (tức xã Tịnh Châu huyện Sơn Tịnh bây giờ). Ngày nay có 2 chi (trưởng và thứ) của họ Lê vẫn ở Châu Sa, còn 3 phái thuộc chi thứ 3 ở thôn Đề An, xã Hành Phước, huyện Nghĩa Hành, cùng tỉnh Quảng Ngãi.

Gia phả dòng họ Lê ở Đề An chép rằng: Ông tằng tổ họ Lê là Lê Phú Tri từng được phong hàm Tam phẩm của triều đình Tây Sơn, làm Phó thống trấn giữ thành Quy Nhơn (Bình Định). Mùa xuân Kỷ Dậu (1789) ông cùng các tướng lĩnh theo Quang Trung Hoàng đế kéo quân ra Bắc đánh tan 20 vạn quân xâm lược nhà Thanh.

Thắng giặc trở về, viên Thủ thành Vệ quan Lê Phú Tri không trở lại Quy Nhơn và cũng không về thành Châu Sa (Quảng Ngãi) – nơi nhiều đời cao tổ họ Lê từng làm quan trấn giữ suốt từ đời Lê Trang Tông (1543). Ngài dứt khoát từ quan, tới làng An Chỉ ẩn cư với một người bạn cũng là võ quan đồn trấn. Biết tin, cô gái 17 tuổi Nguyễn Thị Minh, người đã hứa hôn với ông ở Quy Nhơn đã vượt biển ra Quảng Ngãi tìm ông. Họ kết duyên vợ chồng và quyết định ở lại vùng đất này sinh cơ lập nghiệp. Viên võ tướng dùng ngọn giáo đào đất, bứng một cây con mập mạp gần đó về trồng trước sân nhà. Đó là cây thị ngày nay.

Hơn hai thế kỷ qua đi, biết bao vật đổi sao dời, nhưng cây thị vẫn trường tồn, xanh tốt và cho nhiều quả ngọt. Nơi từng là rừng rú đã trở thành một làng quê trù phú, với cả ngàn mẫu ruộng được khai khẩn và dòng họ Lê đã phát triển đến gần trăm hộ. Cảm nhận được khát vọng của bậc tiền nhân, hậu thế đã lập thần miếu và đặt tên ấp là Bình An. Năm Giáp Tý (1924) cụ Lê Phú Tri, người trồng cây thị cổ này đã được Vua Khải Định ban sắc phong « Dực bảo trung hưng linh phù chi thần » (Thần bảo trợ, giữ gìn sự phục hồi hưng thịnh). Con cháu họ Lê ở Đề An đã xây nhà thờ hiệp tự (nhà thờ chung) của cả ba chi phái cạnh cây thị cổ thụ đó.

Điều đáng nói hơn là dưới tán cây thị và vùng quê có ngôi đền thờ này còn có  nhiều sự kiện lịch sử của đất nước, của cả khu vực miền Trung. Nghĩa Hành từng có lúc là trở thành căn cứ địa và là nơi xuất quân của nghĩa binh Cần Vương đi đánh chiếm thành Quảng Ngãi (năm 1885). Những năm đầu thế kỷ XX, vùng đất Hành Phước, Nghĩa Hành là nơi sôi sục các phong trào Duy tân, Việt Nam Quang phục hội và cuộc khởi nghĩa Duy Tân. Họ Lê ở Đề An có cụ Lê Triết tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Duy Tân ở Quảng Ngãi.

Suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp, Quảng Ngãi là vùng tự do, huyện Nghĩa Hành là nơi đóng trụ sở của các cơ quan Tỉnh và đặc biệt là của Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Trung bộ và Ban đại diện Chính phủ tại Liên khu 5. Nhà thờ họ Lê liên tục là nơi làm việc của Việt Minh. Cụ Huỳnh Thúc Kháng và đồng chí Phạm Văn Đồng đã ở và làm việc tại đây. Đặc biệt năm 1948 đây là nơi đóng quân huấn luyện của đơn vị quân tình nguyện Việt-Lào, một lực lượng vũ trang và công tác chính trị hạt nhân của phong trào kháng chiến ở vùng Hạ Lào suốt cuộc kháng chiến chống Pháp của hai nước anh em.

Năm 1952 quân Pháp quyết liệt tấn công vùng tự do Liên khu 5. Trong một trận chúng ném bom vào xã Hành Phước, cây thị bị mảnh bom chẻ làm hai thân nhưng cây vẫn sống. Suốt những năm chống Mỹ huyện Nghĩa Hành, trong đó có xã Hành Phước, địa phương anh hùng, là vùng giằng co chà xát nhiều nhất. Ngôi nhà thờ Họ Lê chỉ còn là một đống gạch vụn nhưng lạ thay, cây thị vẫn trụ vững qua bao lần trơ cành trụi lá.

Bây giờ thì Hành Phước đã « trung hưng » (phục hồi hưng thịnh) trù phú hơn xưa. Nhà thờ Lê Hiệp Tự được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Khuôn viên nhà thờ rợp mát cây cối. Và cây thị cổ thụ vẫn xum xuê cành lá như xưa.

Lễ vinh danh Cây di sản Việt Nam cho cây thị không chỉ là niềm vui của  dòng họ Lê, mà còn là niềm tự hào của cộng đồng thôn Đề An và bà con xã nhà Hành Phước.

Bài viết Lịch sử gần 250 năm dưới một tán cây đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Tại cuộc họp mặt, Chủ tịch Lê Văn Tam phát biểu chúc mừng sức khỏe các đại biểu, nêu những việc làm lớn của Thường trực Hội đồng họ Lê Việt Nam, Hội đồng họ Lê các tỉnh, thành phố, ghi nhận công đức của bà con họ Lê cả nước đã đóng góp công sức, tiền của cho hoạt động của dòng tộc. Đại biểu HĐHL các tỉnh Quảng Ninh, Nghệ An, Hà Nội, Ban Thông tin việc Họ… báo cáo một số kết quả làm được, việc đang triển khai, kinh nghiệm hoạt động của địa phương, cá nhân, ban chuyên môn của Thường trực HĐHLVN.

Thay mặt Thường trực HĐHLVN, Chủ tịch Lê Văn Tam, Phó Chủ tịch thường trực Lê Hải Anh trao Bằng vinh danh cho các tập thể và cá nhân có thành tích vun đắp cho nghĩa tình Lê tộc Việt Nam.

Chủ tịch HĐHLVN Lê Văn Tam trao Bằng vinh danh cho đại biểu tập thể và cá nhân hoạt động xuất sắc ở các địa phương

Danh sách những tập thể, cá nhân có thành tích được vinh danh tại cuộc họp gặp mặt đầu xuân 2013

Bài viết Họp mặt đầu năm, vinh danh các tập thể và cá nhân có thành tích vun đắp cho nghĩa tình Lê tộc Việt Nam đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

VÀ VINH DANH NHỮNG TẬP THỂ, CÁ NHÂN CÓ THÀNH TÍCH VUN ĐẮP CHO NGHĨA TÌNH LÊ TỘC VIỆT NAM.

(Ngày 24/03/2013)

BAN TỔ CHỨC

Bài viết Danh sách vinh danh đại biểu tham dự chương trình gặp mặt đầu xuân 2013 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Cây đa và thị cổ chung một gốc

Cây đa này cao chừng 50m, cành gốc xum xuê, phủ bóng rợp một góc sân. Theo lời cô hướng dẫn viên du lịch Lê Thị Lan, cây Đa Thị đặc biệt ở chỗ gốc đa ôm lấy gốc thị. Tuy là hai cây cho hai loại quả nhưng chỉ có chung một gốc, cùng bạc phếch màu như đã lẫn thân vào thành một khối.

Những năm trước đây, cây thị vẫn cho nhiều quả, tuy nhỏ và có vị chát nhưng rất thơm. Căn cứ theo những biến cố thăng trầm của Lam Kinh, cây đa được ước tính chừng 300 tuổi.

Cây thị được cho là có trước, già hơn cây đa, đã chết năm 2007, chỉ còn lại thân gỗ khô. Người xưa cho rằng, chim chóc thường về đậu trên cây thị, có mang theo quả đa về ăn nên rơi hạt mà mọc lên cây đa. Đa lớn nhanh, ôm lấy gốc thị.

Theo lời những người gắn bó lâu năm với khu di tích, chuyện hai thân cây ôm lấy nhau rồi hóa thành một không hiếm ở Lam Kinh. Ở vùng đất cổ kính này, còn có nhiều gốc cây là đa, si ôm chặt lấy một thân cây cổ thụ nào đó trong các khu rừng cổ, tương tự như cây Đa Thị nổi tiếng kia.

Cây sui sét sợ

Cây cổ thụ được cho là cổ kính nhất, đặc biệt nhất và cao lớn nhất ở Lam Kinh chính là một cây sui ở trung tâm di tích, ngay phía sau tòa Thái miếu.

Người xưa, nhất là đồng bào vùng cao coi trọng cây sui vì vỏ cây bóc ra làm chăn giữ ấm mùa đông (“Thương nhau chia củ sắn lùi/ Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng”- Tố Hữu).

Theo ông Trịnh Đình Dương, trong cuốn Đại Việt sử kí toàn thư có chép nhiều chuyện sét đánh ở Lam Kinh, cháy nhà, cháy cây. Chuyện sét đánh khá bình thường đối với những vùng đất được coi là hội tụ linh khí như vẫn gặp ở đàn Tế giao của vương triều nhà Hồ ở huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) hay chính ngôi thành thành đá kỳ vĩ.

Dù cây sui rất cao lớn, nhưng hàng trăm năm nay sét chỉ đánh vào những cây nhỏ xung quanh.

Ông Dương cho biết thêm: “Hiện nay sét vẫn thường đánh ầm ầm ở khu Di tích Lam Kinh, nhiều khi làm hỏng cả thiết bị máy móc của Ban Quản lý. Có những chiếc máy tính mới mua, được vài hôm sét đã làm cháy khét lẹt, vác đi sửa không ăn thua, phải bỏ.

Cứ nghe tiếng “đùng, đoàng” khủng khiếp là y như rằng có những cây cối xanh tươi trong Khu Di tích bị đánh chết cháy giữa ngày không mưa. Mỗi năm kiểu gì cũng có dăm ba cây bị sét đánh chết khô.

Nhưng cây sui cao lớn nhất vùng, dễ phải hơn 60m, tuổi đời có lẽ chừng 600- 700 tuổi, lại không hề bị sét đánh bao giờ, dù ở đây mỗi năm có vài ba cây xung quanh nó, dù thấp hơn nhiều, vẫn bị sét đánh chết”.

Mọi người dự đoán, cây sui như một cột thu lôi hút linh khí vần vũ giao hòa của trời đất truyền vào lòng đất được người xưa lựa chọn đặc biệt kỳ công về phong thủy này chăng?

Lại có ý kiến cho rằng: Cây sui được trồng để đánh dấu một vị trí đặc biệt quan trọng của khu tông miếu nhà Hậu Lê, rất có thể là ngôi mộ thực an táng Bình Định Vương Lê Lợi.

Cây lim 600 năm tuổi “tự thoát xác”

Nhưng sự ngạc nhiên gần đây nhất thuộc về một cây vừa được lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa quyết định hạ trong dịp giỗ Lê Lợi tháng 8 âm lịch năm 2011.

Đó là cây lim cổ thụ, khoảng 600 tuổi, cao nhất nhì rừng Lam Kinh, được người dân địa phương gọi là cây Lim Cò, do trước đây cò thường về đậu trắng trên ngọn cây.

Cô hướng dẫn viên du lịch Lê Thị Lan hồ hởi giới thiệu: “Trong ngày 21 và 22/ 8 âm lịch, nhân dịp giỗ Bình Định Vương Lê Lợi, tỉnh Thanh Hóa đã làm lễ phạt mộc, hạ một cây lim khoảng 600 năm tuổi để khởi công phỏng dựng Chính điện.

Điều kỳ lạ hay trùng hợp thì chưa rõ, nhưng cây lim cổ thụ vốn đang sống tươi tốt trong khuôn viên di tích, gần đây bỗng trút lá một lần, rồi khô đi mà chết, như một sự tự nguyện hiến thân cho công việc này”.

Mấy năm trước, thân cây còn tráng kiện, lá cây xanh mướt mát, tưởng như bất tử, nhưng từ mùa xuân năm ngoái, bỗng ào ào rụng lá đến khi không còn một chiếc nào. Cây khô lá, khô cành chừng dăm bảy tháng sau thì chết.

Ông Trịnh Đình Dương cho biết thêm: “Điều trùng hợp là thời điểm cây Lim Cò trút lá trùng với thời điểm dự án phục hồi phỏng dựng Chính điện Lam Kinh được phê duyệt và khi cây chết là lúc thiết kế thi công vừa hoàn thành.

Ngoài ra còn có hai điều trùng hợp nữa. Thứ nhất, thường thì các cây lim cổ thụ thường bị tiêu tâm (rỗng ruột), nhưng riêng cây lim này thì không, rất thuận lợi để làm trụ cột các tòa nhà lớn như công trình phỏng dựng Chính điện với quy mô 9 tòa nhà gỗ lim đồ sộ nhất Việt Nam. Thứ hai, sau khi làm lễ “phạt mộc”, rồi tiến hành gọt bỏ phần vỏ cây, pha được 4 khúc gỗ lớn thì riêng phần thân cây đủ làm một cột cái, một cột quân, hai nhánh cây đủ làm một cột con và một thượng lương.

Tất nhiên, việc phỏng dựng Chính điện cần rất nhiều gỗ lim, phải nhập ngoại, chứ không phải chỉ rừng lim xanh cổ thụ ở Lam Kinh có thể cung cấp đủ.

Nhưng sự trùng hợp ngẫu nhiên này khiến người dân địa phương vốn đã thấy rất nhiều chuyện lạ trong khu vực linh thiêng này cho rằng, dường như cây Lim Cò từ 600 năm trước được sinh ra là để phục vụ cho việc phỏng dựng Chính điện này.

Trên tấm bia Vĩnh Lăng đẹp nhất nhì Việt Nam được làm bằng đá trầm tích nguyên khối còn đặt tại Lam Kinh do quan Vinh Lộc đại phu Nhập nội hành khiển Tri tam quản sự Nguyễn Trãi phụng soạn, có đoạn chép về cụ tổ Lê Hối của Thái tổ Lê Lợi: “… Một ngày kia đi chơi Lam Sơn, thấy có đàn chim bay lượn ở dưới núi Lam như vẻ đông người tụ họp, cho rằng chỗ này là đất tốt liền dời nhà đến đây, được ba năm thành sản nghiệp, con cháu ngày một đông, tôi tớ ngày một nhiều, việc dựng nước mở đất thực gây nền từ đấy”.

Lam Kinh hiện nay có 97ha rừng trên tổng diện tích 200ha, với rất nhiều rừng cổ, cây cổ thụ, chim chóc, rắn, thú, mỗi năm đón hàng trăm ngàn du khách về khói nhang, vãn cảnh.

Rắn hiện ở Lam Kinh có rất nhiều, đủ loại lớn nhỏ khác nhau. Những ngày đẹp trời, rắn thường bò ra thảnh thơi phơi nắng khắp sân Chính điện, nhưng tuyệt nhiên chưa cắn ai bao giờ.

Những chuyện kỳ lạ chúng tôi lượm lặt về cây xung quanh khu tông miếu Lam Kinh, để thấy, không phải người dân muốn tô vẽ chuyện hoang đường, mà như sự kính ngưỡng với người xưa và chốn thâm nghiêm mà gần gũi của một vương triều hiển hách trong lịch sử nước Nam.

Bài viết Những cây lạ trong khu di tích Lam Kinh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Khu di tích lịch sử Lam Kinh nằm ở toạ độ 19055,565 vĩ Bắc, 105024,403 kinh đông. Hiện nay, di tích Lam Kinh nằm trên địa phận thị trấn Lam Sơn và xã Xuân Lam, huyện Thọ Xuân và xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hoá. Từ thành phố Thanh Hoá đi về phía Tây 50km ta sẽ gặp di tích Lam Kinh nằm bên tả ngạn sông Chu, cách Hà Nội 150km đi theo đường Hồ Chí Minh rẽ trái 1,5km sẽ gặp di tích Lam Kinh.
Theo “Đại Nam nhất thống chí”: “Lam Kinh nhà Lê ở phía Đông núi Lam Sơn tại xã Quảng Thi huyện Thuỵ Nguyên, phía Nam trông ra sông Lương, phía Bắc gối vào núi, là đất dựng cơ nghiệp của Lê Thái tổ, đầu đời Thuận Thiên lấy đất này đặt làm Tây Kinh, cũng gọi là Lam Kinh, xây dựng cung điện trông ra sông, đằng sau cung điện có hồ lớn giống hồ Kim Ngưu, các khe núi đổ vào hồ này, lại có khe nhỏ bắt nguồn từ hồ chảy qua trước điện, ôm vòng lại như hình vòng cung, bắc cầu lập ngói ở trên khe, đi qua cầu mới đến cung điện. Khoảng đời Cảnh Hưng, nước sông xói mạnh Ngô Thị Sỹ sai dân đóng kè gỗ và xe đất chở đá để đắp giữ…”
Lam Kinh vốn là đất Lam Sơn, quê hương của anh hùng giải phóng dân tộc Lê Lợi, nơi phát tích cuộc khởi nghĩa Lam Sơn mùa xuân 1418, nơi hội tụ nhiều anh hùng hào kiệt chiêu tập quân sỹ khắp bốn phương dựng cờ khởi nghĩa. Sau 10 năm kháng chiến trường kỳ gian khổ với bao nhiêu chiến công lừng lẫy thắng lợi. Năm 1427, đóng quân ở Bộ Đề uy hiếp thành Đông Quan tập trung lực lượng quyết chiến ở Chi Lăng chém chết Liễu Thăng tại núi Mã Yên, bắt sống hai tướng Hoàng Phúc và Thôi Tụ, tại thành Xương Giang, giết tướng Lương Minh, khiến Lý Khanh tự tử, đuổi Mộc Thạch chạy về nước. Tổng tư lệnh Vương Thông xin đầu hàng ngày 10 tháng 12 năm 1427. Lê Lợi cho tướng nhà Minh, Vương Thông, đến “Hội thề Đông Quan”, chúng xin hứa không bao giờ xâm phạm Đại Việt nữa, xin rút 10 vạn quân về nước.
Ngày 15 tháng Giêng năm Mậu Thân (1428) Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế ở Đông Kinh (Thăng Long) đặt tên nước là Đại Việt, lấy niên hiệu Thuận Thiên.
Cũng như các triều đại trước đó với tấm lòng tôn kính tổ tiên vua Lê cho xây dựng nhiều cung điện, lăng tẩm với quy mô to lớn ở đất Lam Sơn và coi đây là “Kinh đô” thứ hai của Nhà nước Đại Việt sau Đông Kinh (Thăng Long – Hà Nội). Vì lẽ đó, đương thời Lam Kinh trở thành vùng đất “căn bản” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nhà Lê, tồn tại như một thánh địa tôn nghiêm, nơi thờ cúng tổ tiên và các Hoàng đế nhà Lê, nơi mai táng nhiều Hoàng đế và Hoàng Thái hậu nhà Lê, nơi cử hành những nghi lế mỗi khi vua Lê về bái yết sơn lăng.

Nền móng Chính Điện

Trong suốt quá trình tồn tại, Lam Kinh được các sử gia phong kiến biên chép với sự quan tâm đặc biệt. “Đại Việt sử ký toàn thư”, “Đại Nam nhất thống chí”, “Việt sử thông giám cương mục” ghi các lần xây dựng Lam Kinh. Năm 1433 Lê Thái Tổ mất, đưa về Lam Kinh táng ở Vĩnh Lăng. Tháng 12 cùng năm các quan theo hầu về Tây Kinh, dựng miếu điện Lam Sơn. Tháng 4 năm 1434, Lê Thái Tông sai Hữu bộc xạ Lê Nhữ Lãm đến Lam Kinh dựng miếu thờ Thái mẫu. Cùng năm đó, điện Lam Kinh bị sét đánh cháy. Đến tháng 9 năm 1448, vua Lê Nhân Tông – vị vua thứ 3 nhà Lê xuống chiếu cho Thái uý Trịnh Khả, các cục bách tác làm Miếu, Điện ở Lam Kinh, chưa đầy một năm sau, tháng 2 năm 1449 Lê Khả báo về triều đình việc xây dựng hoàn thành.
Năm 1456, trong dịp tổ chức tế lễ ở Miếu Điện Lam Kinh, vua Lê Nhân Tông cùng các triều thần đặt tên cho các điện chính diện gọi là Quang Đức, điện Sùng Hiếu, Hậu điện gọi là Diễn Khánh; lại sai quân phủ Thanh Hoá làm tẩm cung thờ Thái Hoàng Thái Phi ở sau điện lăng Lam Sơn. Qua các ghi chép, chúng ta còn được biết hàng năm các vua và hoàng tộc nhà Lê Sơ đều về bái yết sơn lăng. Các kỳ tế lễ điện miếu và lăng mộ được tổ chức với sự đón tiếp long trọng của nhân dân.

Nhà bia Vĩnh Lăng

Diện mạo của Lam Kinh được Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú ghi chép như sau: “Điện Lam Kinh đằng sau gối vào núi, trước mặt trông ra sông, bốn bên non xanh nước biếc, rừng rậm um tùm, Vĩnh Lăng của Lê Thái Tổ, Chiêu Lăng của Lê Thái Tông và lăng các vua nhà Lê đều ở đây cả. Lăng nào cũng có bia. Sau điện lấy Tây hồ làm não, giống như hồ Kim Ngưu. Hồ rất rộng lớn, nước các ngả đều chảy cả vào đó. Có son sông phát nguyên từ hồ ấy, chảy vòng trước mặt, lòng sông có những viên đá nhỏ, tròn và nhẵn trông rất thích mắt nhưng không ai dám lấy trộm. Lại có lạch nước nhỏ, chảy từ bên tay phải qua trước điện, ôm vòng lại như cánh cung. Trên lạch có cầu giống như Bạch Kiều ở Giảng Đình, điện Vạn Thọ Đông Kinh đi qua cầu mới tới điện. Nền điện rất cao, hai bên mở rộng, dưới chân điện có làn nước phẳng giống như trước điện nhà vua coi chầu. Ngoài cửa Nghi môn có hai con chó ngao bằng đá, tục truyền là rất thiêng. Điện làm ba ngôi liền nhau, kiểu chữ công, mẫu mực theo đúng kiểu các miếu ở Kinh sư theo từng bậc mà lên, rồi từ đó trông xuống thì thấy núi khe hai bên tả, hữu, cái nọ cái kia vòng quanh thật là một chỗ để xây dựng cơ nghiệp.
Nhưng trải qua thời gian và những biến thiên lịch sử, nhiều kiến trúc của khu di tích Lam Kinh không còn lại bao nhiêu, phần nhiều đã bị hư hỏng, huỷ hoại, nhất là sau khi triều Nguyễn chuyển việc thờ cúng các vua Lê từ Lam Kinh về đền Bố Vệ (thành phố Thanh Hoá).

Lăng vua Lê Thánh Tông

Sau khi kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, hoà bình lập lại ở miền Bắc, được sự quan tâm của Đảng Nhà nước, tưởng nhớ đến công lao to lớn của anh hùng giải phóng dân tộc Lê Lợi và công lao phục hưng đất nước của vương triều Lê Sơ, nhất là vua Lê Thánh Tông, năm 1961 đã cho xây dựng nhà che bia Vĩnh Lăng, kiến trúc gỗ lim lập ngói mũ hài hai tầng tám mái cong. Năm 1962, Bộ Văn hoá (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) quyết định xếp hạng cấp quốc gia đối với di tích Lam Kinh.
Tháng 10 năm 1994, dự án quy hoạch tổng thể trùng tu, tôn tạo phục hồi di tích lịch sử Lam Kinh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, công tác bảo tồn tôn tạo chính thức được triển khai thực hiện. Từ đó, các công trình kiến trúc được phục hồi tôn tạo. Hình hài toàn bộ khu di tích dần dần được hiện ra; cảnh quan sông, hồ, rừng Lam Sơn và hầu hết các công trình kiến trúc trong khu di tích Lam Kinh đều được nghiên cứu, tổ chức triển khai lập dự án phục hồi tôn tạo. Hệ thuỷ là toàn bộ hệ thống sông Ngọc, hồ Tây, hồ Như Áng được người xưa tự tạo, đắp đập ngăn dòng suối Hướng. Cố giáo sư Trần Quốc Vượng cho đây là đập từ thời tằng tổ của Lê Lợi là cụ Lê Hối đắp, dựa vào thế sườn đồi tự nhiên đào đắp thêm để tạo thành hồ Như Áng, dẫn nước về hồ Tây, cấp nước cho sông Ngọc chảy vòng trước điện Lam Kinh được coi là tiểu huyền thuỷ. Đại huyền thuỷ là sông Lương Giang (sông Chu) tạo thành minh đường (sáng) cho Điện Miếu Lam Kinh. Dựa trên kết quả điền giã dân tộc học và nghiên cứu khảo cổ học, công trình đã được phục hồi tôn tạo trên dấu tích xưa, đang phục vụ hiệu quả cung cấp nguồn nước cho toàn bộ khu di tích Lam Kinh và phục vụ đời sống dân sinh nhân dân trong vùng.
Khu trung tâm Điện Miếu di tích Lam Kinh, qua cầu Bạch, Giếng cổ, đến Nghi Môn, điện miếu Lam Kinh được xây dựng trên sườn đồi đất thoải tự nhiên từ Tây sang đông. Người xưa đã san gạt tạo thành 3 cấp nền bằng phẳng tính từ dưới lên có 3 lớp kiến trúc rõ rệt.

Giếng cổ Lam Sơn

Lớp nền thứ nhất gồm: Giếng cổ, Nghi môn, Sân Chầu. Giếng cổ cách Nghi môn 10m lệch về bên tả Giếng cổ, tương truyền giếng có từ thời cụ Lê Hối (cụ nội của Lê Lợi). Qua công tác nghiên cứu hảo cổ học cho thấy “giếng có mặt cùng với thời gian khởi dựng điện Lam Kinh, phải chăng đây là nơi cung cấp nước khi nơi này chưa trở thành kinh đô” (khảo cổ học 1997). Để tạo thành giếng, người xưa đã cho đắp ngăn đoạn suối chảy từ Tây sang Đông Nam để lấy nước ăn uống, sinh hoạt cho hàng nghìn gia nhân trong nhà. Khi Lam Kinh trở thành điện miếu thì giếng có thể vẫn được sử dụng phục vụ sinh hoạt hàng ngày. Giếng có bên để lên xuống lấy nước. Năm 2003, giếng được phục hồi tôn tạo kích thước hiện tại dài 37,5m, rộng 30m, góc tròn kè đá xung quanh, sâu 7,5m, mực nước dao động ở mức 3,5 – 4m.
Nghi môn (cổng phía Nam) là nơi đón trước khi vào chầu. Trước Nghi môn có đặt 2 tượng nghê đá “huyền thoại” tương truyền rất thiêng để canh gác cổng, tiếp đó là hai vầng nhật nguyệt bằng đá hình tròn có đường kính 0,70m, có lỗ đục ở đế, đây có thể là lối cửa của Nghi môn thời Lê Sơ. Nghi môn được phục dựng năm 2009 trên nền móng kiến trúc thời Lê Trung Hưng, khánh thành trong dịp lễ hội 2010.

Đền Trung Túc Vương-Lê Lai

Sân Rồng (sân Chầu) là một trong những công trình có diện tích lớn trong khu trung tâm của điện Lam Kinh. Kết quả khảo cổ học cho biết, sân Rồng có chiều dài 64,50m, chiều rộng 56m, diện tích trên 3612m2. Sân  Rồng được phục hồi năm 2008, nền lát gạch bát 400 x 400 x 70, lối giữa sân lát đá đục nhám.

Lớp nền thứ 2 có chiều dài 62m, đây là lớp nền Chính điện có bậc cửu trùng (chín bậc), lan can là 2 đôi rồng ở giữa, 2 đôi vân mây 2 bên bằng đá xanh nguyên khối, mỹ thuật chạm khắc cầu kỳ, chau chuốt theo phong cách thời Lê Sơ, tạo thành 3 lối lên Chính điện.

Chính điện là công trình kiến trúc quan trọng bề thế nằm ở vị trí trung tâm di tích Lam Kinh. Chính điện có bố cục mặt bàng hình chữ công (I) với 2 lớp kiến trúc kế tiếp có niên đại Lê Sơ và Lê Trung Hưng. Lớp kiến trúc Lê Sơ toàn bộ 43,3m, rộng 30m (phần thắt chữ công dài 17,8m, rộng 11m) lớp kiến trúc Lê Trung Hưng được xây dựng trên lớp Lê Sơ kích thước lớn hơn, dài 48,5m, rộng 39,5m (thắt chữ công dài 19,4m, rộng 13,6m) qua mặt bàng Chính điện cho ta thấy toà nhà trước, sau có 9 gian, phần thắt chữ công 5 gian tổng diện tích của 3 nhà 1640m2. cùng với các loại hình vật liệu và trang trí kiến trúc, có thể nhận thấy đây là một công trình kiến trúc quy mô đồ sộ nhất trong khu di tích Lam Kinh.

Lớp nền thứ 3 nằm ở phía sau Chính điện, cao hơn từ 0,4m – 1m, có chiều dài 135m hình bán nguyệt ôm lấy toà Chính điện là 9 toà Thái miếu, mỗi toà có kích thước hình chữ nhật (gần vuông) tương đối bằng nhau (dài từ 13,5m đến 16m, rộng từ 10,4m đến 12,9m) trên nền đất tương đối bằng phẳng. Đỉnh cao nằm ở toà 5 (Chính giữa) thấp dần về hai phía. Mỗi toà đều có bậc lên xuống, thành bậc (lan can) được tạc hình rồng và trang trí hoa lá tinh xảo. trong những năm gần đây nhà nước đã đầu tư phục dựng được 5 trong số 9 toà thái miếu để thờ cúng các vua, thái hoàng thái hậu triều đại Hậu Lê. Toà chính giữa thờ 3 vị: Thái tổ Cao hoàng đế (Lê Lợi), Hiển tổ trạch hoàng đế (Lê Đinh), Tuyên tổ Phúc hoàng đế (Lê Khoáng), các toà bên tả bên hữu thờ các vị vua đời sau thế thứ kế tiếp. Thái miếu là nơi các vua Lê về tổ chức làm lễ bái yết thờ và suy tôn tổ tiên.

Nằm phía sau cách 9 toà Thái miếu khoảng 60m là lăng mộ vua Lê Thái tổ (Lê Lợi) sinh ngày 6 tháng 8 năm ất Sửu 1385, tại quê ngoại làng Chư Sơn (nay thuộc xã Xuân Thắng – Thọ Xuân), mất ngày 22 tháng 8 nhuận năm Quý Sửu (1433) tại Đông Kinh (Thăng Long – Hà Nội). Đến ngày 23 tháng 10 cùng năm đưa về Lam Sơn táng tại Vĩnh Lăng.

Cũng như các triều đại trước triều Lý, triều Trần, sau khi Lê Lợi mất, triều đình nhà Lê Sơ đã tổ chức rước linh cửu về Lam Sơn an táng và từ đó Lam Kinh trở thành nơi an táng các Vua và thái hoàng thái hậu mỗi khi qua đời. Việc mai táng, ngoài xây lăng, đắp mộ còn dựng cả một tấm bia lớn, cử nho thần có tiếng đương thời viết văn bia, kể rõ lai lịch, công đức người mất.

Ở Lam Kinh có 6 vị vua đầu triều Lê Sơ sau khi mất đưa về an táng tại Lam Sơn là: vua Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông, Lê Túc Tông và cả 2 bà hoàng thái hậu là lăng mộ Ngô Thị Ngọc Dao (vợ vua Lê Thái Tông), lăng Nguyễn Thị Ngọc Huyên (vợ Lê Thánh Tông).

Lăng mộ Lê Thái Tổ được an táng sau Thái miếu gần chân núi Dầu, lấy núi Dầu làm hậu chẫm, núi Chủ (Chẩu) làm tiền án. Bên tả có núi Hổ (núi Phú Lâm), bên hữu có núi Rồng (núi Hương) làm cánh tai ngai. Mặt bằng của lăng hình chữ nhật gần vuông 24,7m x 24m, xây tường bao xung quanh, phía trong là mộ đắp đất, bó gạch vồ xung quanh, khít mạch không vữa không trát. Mộ có kích thước gần vuông các cạnh tương đối bằng nhau 4,43m x 4,46m, cao 1,15m. Đến năm 1995 trùng tu tôn tạo, xây gạch vồ, ốp thêm lớp đá đục nhám bên ngoài.

Trước mộ dọc theo lăng là 5 đôi tượng đá đứng chầu thành 2 dãy đối xứng nhau qua trục thần đạo (chính giữa). Các đôi tượng này tính từ mộ ra có tượng quan hầu (y phục của một vị quan), lân, tê giác, ngựa, hổ, các tượng đều nhỏ bé đục chạm đơn giản cao từ 0,50 – 1,1m. Kiến trúc bố cục của Vĩnh Lăng đơn giản nhưng không kém phần tôn nghiêm và trang trọng.

Bia Vĩnh Lăng được dựng trên gò đất rộng cao thoai thoải, bia nhìn hướng Nam, kích thước lớn cao 2m79, rộng 1m94, dày 0m27 được đặt trên lưng một con rùa, chiều dài 3m46, rộng 1m94, cao 0m90 kể cả đế. Bia và rùa là hai khối đá lớn, loại đá trầm tích biển ước tính trên dưới 18 tấn, được gắn vào nhau bằng ngàm sâu, khít tạo thành khối liên kết bền vững chắc chắn. Bia được trang trí đẹp, đường nét làm nổi bật bài văn bia ở giữa. Trán bia chính giữa trang trí rồng mặt nhìn thẳng vẻ dữ tợn, thân mình vặn khúc, mang dáng đe doạ, được bố cục nằm gọn trong hình tròn, hình tròn ấy lại nằm trọn trong một hình vuông, phải chăng hình tròn và hình vuông tượng trưng cho trời và đất, hình rồng tượng trưng cho giai cấp thống trị. Các trang trí ở diềm bia là các nửa lá đề, bên trong nửa lá đề có rồng chạm khắc tinh xảo, uyển chuyển hài hoà của các hoa văn được biểu hiện trên tác phẩm điêu khắc mà bia Vĩnh Lăng là một trong những điển hình trọn vẹn nhất.

Bia Vĩnh Lăng ghi lại thân thế sự nghiệp, công trạng cảu vua Lê Thái Tổ. Nội dung văn bia do quan Vĩnh Lộc đại phu, nhập nội hành khiển, tri tam quản sự Nguyễn Trãi, phụng soạn, người khắc chữ trên bia là quan Hàn lâm viện

Văn bia ngắn gọn, cô đọng, mô thuật đầy đủ về gia tộc, thân thế sự nghiệp vua Lê Thái Tổ, tóm tắt ngắn gọn về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, đặc biệt nhấn mạnh lòng khoan dung độ lượng của vua đói với quân thù khi chúng bại trận. Năm 1961 được Nhà nước phục hồi nên nhà hình vuông, nhà bia 2 tầng 8 mái cong, lập ngói mũi hài, kiến trúc gỗ phỏng theo thời Lê Trung Hưng.

Từ 1995 đến nay, ngoài các công trình đã nêu ở trên khu di tích Lam Kinh đã phục hồi tôn tạo 6 trong 8 khu lăng mộ của các vua và hoàng thái hậu. Hai khu đền thờ vua Lê Thái Tổ xã Xuân Lam huyện Thọ Xuân, đền thờ Trung túc Vương Lê Lai xã Kiên Thọ huyện Ngọc Lặc; quy hoạch chi tiết bảo tồn tôn tạo với tổng diện tích đưa vào quản lý bảo vệ gồm 200ha. Cắm mốc thực hiện dự án hàng rào vành đai I, vành đai bảo vệ II; phục hồi hệ thống rừng Lam Sơn với diện tích gồm 100ha với các loài cây bản địa lim, lát, sến, táu, dổi. Hiện nay cây đã khép tán và lên xanh tốt cùng với hệ thống rừng cảnh quan, hệ thống tường thành đường đi lối lại nối các điểm di tích đã được phục hồi tôn tạo đã làm tăng thêm tính thâm nghiêm cho toàn bộ khu di tích.

Năm 2011, dự án phỏng dựng Chính điện Lam Kinh đã được Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh Thanh Hoá phê duyệt, triển khai thực hiện trong 5 năm (2011-2015). Khi hoàn thành, Chính điện sẽ là công trình kiến trúc gỗ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay với diện tích nhà chữ công hơn 1600m2, dự toán hơn 170 tỷ đồng. Công trình khánh thành vào năm 2015, đúng dịp tỉnh Thanh Hoá đăng cai năm du lịch quốc gia.

Với lòng tôn kính, ghi nhớ công lao to lớn của anh hùng giải phóng dân tộc Lê Lợi triều đại Hậu Lê, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Thanh Hoá đang tập trung nổ lực cao nhất để phục hồi tôn tạo sớm hoàn thành khu di tích Lam Kinh trở thành điểm tham quan du lịch tâm linh, lịch sử, sinh thái hấp dẫn du khách thập phương trên cả nước, tạo dựng biểu tượng về du lịch, góp phần phát triển kinh tế xã hội cho tỉnh Thanh Hoá.

Bài viết Di tích Lam Kinh được nhà nước công nhận là di tích quốc gia đặc biệt đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Ông Phạm Hồng Sơn tên thật là Lê Văn Sở, sinh ra ở xóm 3, thôn Liên Tân, xã Phương Trưng, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội.

Ngày 17 tháng 3 năm 2015, Đảng ủy, HĐND, UBND, UB Mặt trận Tổ quốc xã Phương Trung cùng với Quân khu 9 đã long trọng tổ chức lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Phạm Hồng Sơn (Lê Văn Sở). Đến dự có hơn 500 đại biểu và nhân dân địa phương.

Quang cảnh Lễ đón danh hiệu Anh hùng LLVTND cho liệt sĩ Phạm Hồng Sơn (Lê Văn Sở).

Đoàn đại biểu HĐHL Việt Nam do Lê Đình Duật, Phó chủ tịch HĐ, dẫn đầu đã về dự. Đoàn đã tặng buổi lễ lẵng hoa tươi thắm mang dòng chữ : “Hội đồng Họ Lê Việt Nam chúc mừng”.

Tại buổi lễ, ông Phạm Văn Toàn, Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã

Đại diện HĐHLVN dự buổi lễ

Phương Trung, đã báo cáo thành tích của Anh hùng liệt sĩ Phạm Hồng Sơn. Thượng tá Đỗ Văn Mười, đại diện cục Chính trị Quân khu 9, đọc quyết định của Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Phạm Hồng Sơn. Bà Phùng Thị Hồng Hà, Thành ủy viên thành phố Hà Nội, Bí thư Huyện ủy, ông Nguyễn Hồng Yên, Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Thanh Oai, ông Đỗ Văn Mười trao bằng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đại diện gia đình liệt sĩ Phạm Hồng Sơn. Ông Lê Văn Chu, đại diện cho dòng họ Lê và gia đình liệt sĩ phát biểu cám ơn.

Sau buổi lễ, dòng họ và gia đình long trọng rước bằng Danh hiệu Anh hùng và ảnh chân dung liệt sĩ Phạm Hồng Sơn về gia đình.

Rước bằng Danh hiệu Anh hùng và ảnh chân dung liệt sĩ Phạm Hồng Sơn về gia đình.

Như vậy họ Lê Việt Nam lại có thêm một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, người đã được mạnh danh là “Pa-ven Việt Nam”.

Bài viết Người con họ Lê vừa được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.