Lê Thu Hà

Bài viết HĐHL Quảng Ngãi tổ chức khánh thành Đền thờ Vua Lê Thánh Tông (giai đoạn 1) đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Một số hình ảnh trong hội thảo:

Lê Thu Hà

Bài viết Hội thảo khoa học “ Dấu ấn Vua Lê Thánh Tông trong tiến trình mở cõi vào phương nam …” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Lê Phước Bài

Bài viết TTHĐHL tỉnh Quảng Trị Sơ kết Hoạt động 6 tháng đầu năm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Đoàn đã có ý kiến chỉ đạo việc tiến hành đại hội đại biểu họ Lê tỉnh Bắc Ninh nhiệm kỳ 2026-2031 vào cuối quý 3/2026.

Lê Quang Ninh

Bài viết TT HĐHL Việt Nam làm việc với HĐHL tỉnh Bắc Ninh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Lê Đình Sơn

Bài viết HĐHL Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 580 ngày mất Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi và sơ kết 6 tháng đầu năm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Dưới sự chủ trì của ông Lê Quang Đạt, ủy viên hội đồng họ lê việt Nam, Chủ tịch HĐHL tỉnh; ông Lê võ Bình, ủy viên HĐHLVN, PCT thường trực HĐHL tỉnh, hội nghị đã thảo luận sôi nổi, với tinh thần trách nhiệm và tâm huyết, các vị ủy viên thường vụ nhất trí cao với các báo cáo. Hội nghị cho rằng 6 tháng đầu năm, mặc dầu có nhiều khó khăn, sau thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, một số vị trong ban chấp hành thuyên chuyển công tác, hoặc nghỉ trước tuổi; một số chuyển công tác ra khỏi địa bàn, một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong kinh doanh, nên đã tác động lớn đến hoạt động công tác họ. Nhưng HĐHL tỉnh đã đoàn kết, thống nhất, hoạt động bài bản, sáng tạo; Ban chấp hành, Ban thường vụ cùng các vị thường trực HĐHL tỉnh nhiệt tình, tâm huyết, trách nhiệm, nên hoạt động của HĐHL tỉnh, HĐHL các khu vực, HĐHL các phường, xã, gia tộc các dòng họ vẫn duy trì hoạt động đều. Các phong trào tri ân tiên tổ, khuyến học, khuyến tài, mừng thọ cao niên, thăm hỏi, động viên luôn được các cấp hội đồng quan tâm.

Kết luận hội nghị, ông Lê Quang Đạt đánh giá cao tinh thần của các vị ủy viên thường vụ đồng thời nhấn mạnh một số nhiệm vụ trọng tâm trong 6 tháng cuối năm là: Tiếp tục làm việc đề xuất cấp thẩm quyền cho chủ trương xã Lam Thành tổ chức Lễ hội Đền vua Lê dịp 15/4 âm lịch hàng năm nhân ngày vua Lê Thái tổ đăng quang Hoàng đế. Tập trung kiện toàn tổ chức HĐHL các phường sau sáp nhập. Thành lập HĐHL các xã mới. Xây dựng nguồn quỹ khuyến học, khuyến tài họ Lê tỉnh. Phát triển hội viên câu lạc bộ doanh nhân.

Một số hình ảnh hội nghị.

Lê Quang Đạt .

Bài viết HĐHL tỉnh Nghệ An đã tổ chức Hội nghị Ban thường vụ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

HLVN – Đó là khẩu hiểu mà Đại hội họ Lê khu vực Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra vào sáng ngày 24/5/2026. Đại hội có sự tham dự của 16 đại biểu bao gồm: ông Lê Duy Minh-Phó Chủ tịch HĐHL Việt Nam, nguyên Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh; Ông Lê Ngọc Dậu, Ủy viên thường vụ họ Lê Việt Nam, Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh; Ban thường trực HĐHL TP. Hồ Chí Minh; các ông bà cố vấn, các doanh nghiệp (trong đó có doanh nhân Lê Ngọc Hưng, người sáng lập nước mắm Ngọc Huy đến tặng đại hội gần 90 phần quà), đại diện dòng họ Lê Đình (Bình Dương cũ), dòng họ Lê Quảng Ngãi, dòng họ Lê Quảng Nam và 54 bà con họ Lê khu vực các quận, huyện: Tân Bình, Tân Phú, 12, Gò Vấp, Bình Thành của TP. Hồ Chí Minh cũ.

Lễ chào cờ tại đại hội.

Ông Lê Sỹ Thạch, Phó CT thường trực HĐHL TP. Hồ Chí Minh, Trưởng ban vận động HĐHL khu vực Tây, Bắc TP. HCM đọc báo cáo.

Năm qua, theo chỉ đạo của Ban thường vụ HĐHL TP. Hồ Chí Minh và thể theo nguyện vọng của bà con họ Lê trên địa bàn các quận, huyện: Tân Bình, Tân Phú, Gò Vấp, Bình Thành, 12, Hóc Môn… Ban vận động họ Lê khu vực Tây, Bắc của TP. Hồ Chí Minh đã được thành lập do ông Lê Sỹ Thạch-Phó CT Thường trực HĐHL thành phố làm trưởng ban. Từ số lượng ban đầu chỉ có 10 người, nay đã có hơn 30 bà con họ Lê và một số doanh nghiệp tham gia với một số hoạt động ý nghĩa là tri ân tiên tổ, tham dự lễ giỗ Đức Hoàng đế Lê Lợi, lễ giỗ Tả quân Lê Văn Duyệt, tổ chức gặp gỡ bà con nhân ngày giỗ của Hoàng đế Lê Hoàn, tổ chức họp mặt nhân một số ngày lễ lớn trong năm 2025…

Các đại biểu tham dự đại hội.

Văn nghệ chào mừng.

Hằng quý, Ban vận động thành lập HĐHL khu vực Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh đều họp mặt một lần để bàn việc họ, tìm biện pháp tập hợp bà con họ Lê trong khu vực và tham mưu cho HĐHL thành phố các giải pháp phát triển dòng họ trên địa bàn, thành lập Hội doanh nhân họ Lê khu vực phía Nam. Tuy vậy, số lượng bà con tham gia hoạt động họ còn hạn chế; các hoạt động: khuyến học, hiếu-hỷ, mừng thọ, giúp đỡ nhau trong cuộc sống và tri ân tiên tổ, hướng về cội nguồn chưa mang lại hiệu quả cao.

Ông Lê Ngọc Dậu-Chủ tịch HĐHL TP. HCM phát biểu.

Phát biểu tại đại hội, ông Lê Ngọc Dậu-Chủ tịch HĐHL TP. Hồ Chí Minh đã biểu dương những cố gắng mà Ban vận động HĐHL khu vực Tây, Bắc thành phố trong thời gian qua. Việc tổ chức được đại hội của bà con khu vực này thể hiện ý thức trách nhiệm cao đối với dòng họ, những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc tập hợp và tổ chức hoạt động của bà con họ Lê khu vực phía Tây, Bắc của thành phố. Ông Lê Ngọc Dậu mong bà con tiếp tục phát huy tinh thần thượng võ, dũng cảm vô song, vì dân tộc, vì sự phát triển của đất nước, của dòng họ Lê Việt Nam suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, đoàn kết một lòng, tập hợp được nhiều con cháu họ Lê hơn nữa để xây dựng dòng họ ngày càng lớn mạnh, phát triển. Mặc dù việc phát triển dòng họ ở một đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh không hề dễ dàng, nhưng với ý thức tự tôn dân tộc, tự tôn, tự hào về dòng họ, bà con Lê tộc sẽ dần sát cánh bên nhau, đoàn kết một lòng, cùng các dòng họ khác xây dựng thành phố ngày càng giàu mạnh.

Mừng thọ và tặng quà của Công ty nước mắm Ngọc Huy cho các cụ cao niên.

Phát biểu trong đại hội, ông Lê Huy Du và bà Lê Thị Thu Cúc đều bày tỏ niềm vui, niềm tự hào và xúc động khi được gặp gỡ, trao đổi với bà con dòng họ tại thành phố mang tên Bác. Trên thực thế, nhiều bà con họ Lê ở khu vực phía Nam đều muốn tìm vệ cội nguồn, kết nối với dòng tộc. Vì vậy, mọi người mong HĐHL TP. Hồ Chí Minh nói chung, HĐHL khu vực Tây, Bắc thành phố nói riêng cần có nhiều biện pháp để tập hợp con cháu họ Lê đông đảo hơn nữa, có nhiều hoạt động thiết thực hơn nữa để cùng nhau tri ân tiên tổ, hướng về cội nguồn, kết nối, giúp đỡ nhau hiệu quả trong cuộc sống.

Ban chấp hành ra mắt đại hội.

Các đại biểu và đại hội chụp ảnh kỷ niệm.

Đại hội họ Lê khu vực phía Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh cũng thông qua quy ước chung dựa trên Quy ước của HĐHL TP. Hồ Chí Minh, định hướng khi đã phát triển với số lượng đông, đủ điều kiện thì hoạt động theo cấp phường, xã; tích cực đẩy mạnh các hoạt động hướng về cội nguồn, khuyến học, khuyến tài, tương thân tương ái, giúp nhau phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm.v..v. Đại hội họ Lê khu vực Tây, Bắc TP. Hồ Chí Minh lần thứ I là khởi đầu các hoạt động, tiến tới Đại hội họ Lê TP. Hồ Chí Minh lần thứ Nhất sẽ được tổ chức vào cuối năm 2026.

                                                                                              LÊ PHI HÙNG

Bài viết      “Họ Lê một nhà, gần xa kết nối” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Đây là chủ trương lớn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhằm thúc đẩy tinh thần học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số Quốc gia trong thời kỳ mới. Trong niềm vui chung ấy, Hội đồng Gia tộc họ Lê Tân Thái, phường Sơn Trà vinh dự được mời dự và đón nhận Bằng khen của UBND TP Đà Nẵng vì đã có nhiều thành tích xuất sắc trong phong trào xây dựng mô hình học tập cộng đồng và công dân học tập.

Hai năm qua,Hội đồng Gia tộc họ Lê Tân Thái đã có nhiều hoạt động khuyến học có kết quả đáng khích lệ. Các thành viên trong dòng tộc luôn nêu cao ý thức học tập, rèn luyện nâng cao tri thức, hỗ trợ cùng nhau tiến bộ. Bên cạnh đó, bà con trong dòng tộc đã đoàn kết xây dựng quỹ khuyến học, tạo môi trường thuận lợi để giúp đỡ những gia đình khó khăn, tiếp sức cho các cháu yên tâm đến trường. Hằng năm, quỹ khuyến học đều tổ chức tuyên dương, khen thưởng các cháu học giỏi, sinh viên xuất sắc nhằm khuyến khích tinh thần hiếu học và tạo động lực cho thế hệ trẻ tiếp tục cố gắng vươn lên. Theo quy định của Hội khuyến học Việt Nam, để đạt danh hiệu “Công dân học tập”,  mỗi cá nhân cần đáp ứng 3 nhóm năng lực cơ bản. Năng lực tự học:  Có khả năng chủ động cập nhật kiến thức, kỹ năng và phương pháp làm việc; Năng lực ứng dụng công nghệ: Sử dụng thành thạo các thiết bị điện tử, Internet phục vụ công việc và cuộc sống, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.; Năng lực ngoại ngữ và giao tiếp: Có kỹ năng giao tiếp, ứng xử phù hợp, từng bước hội nhập với xã hội hiện đại.

Để thực hiện hiệu quả các tiêu chí ấy, nguồn quỹ khuyến học đóng vai trò vô cùng quan trọng. Họ Lê Tân Thái là một trong những dòng tộc có nhiều kinh nghiệm trong công tác vận động và duy trì quỹ khuyến học. Từ năm 2000 dòng họ đã thành lập quỹ với phương châm: Hỗ trợ, tiếp sức và khuyến khích con cháu học tập thành tài. Chính tinh thần  “Đầu tư cho tương lai của dòng tộc” đã tạo sự đồng thuận sâu rộng trong bà con nội ngoại gần xa. Đặc biệt nhiều gia đình khá giả cùng bà con sinh sống ở nước ngoài đã tích cực đóng góp xây dựng quỹ. Đến nay quỹ khuyến học họ Lê Tân Thái đã có số dư 93 triệu đồng, tạo điều kiện kịp thời động viên, hỗ trợ học sinh nghèo hiếu học và phát thưởng cho các cháu đạt thành tích cao trong học tập. Nhờ sự quan tâm ấy, phong trào học tập trong dòng họ ngày càng đơm hoa kết trái tốt đẹp. Số lượng học sinh giỏi tăng lên qua từng năm, nhiều cháu trưởng thành và thành đạt trong nhiều lĩnh vực khác nhau của xã hội, góp phần xây dựng quê hương và làm rạng danh truyền thống hiếu học của Tổ tiên.

HĐHL Thành phố đã khen ngợi họ Lê Tân Thái là đơn vị lá cờ đầu trong phong trào học tập. Bên cạnh đó họ Lê Tân Thái được đánh giá là dòng tộc tiêu biểu trong lĩnh vực học tập của thành phố, giữ gìn gia phong, đề cao nếp học tập. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng truyền thống học tập bền vững; tăng cường tinh thần đoàn kết trong dòng tộc tạo thêm sức mạnh cho sự nghiệp giáo dục và phát triển thế hệ trẻ. Học tập càng cao sự hiểu biết cuộc sống, đạo đức, nhân nghĩa và đạo hiếu càng được nâng lên, góp phần xây dựng gia đình và xã hội tốt đẹp hơn.

Lê Anh

Bài viết  Họ Lê Tân Thái đón nhận Bằng khen Phong trào học tập của UBND TP Đà Nẵng   đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Lê Phước Bài

Bài viết Hội nghị BCH HĐHL tỉnh Quảng Trị lần thứ nhất nhiệm kỳ 2026-2031 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Trong tâm thế đó, nhóm các nhà nghiên cứu của Viện Nhân học Văn hóa do PGS.TS Đỗ Lai Thúy làm Viện trưởng đã rất phấn chấn và tâm huyết trong quá trình thực hiện Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và tộc tích họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương”. Đây cũng là một trong những hoạt động lớn của Viện Nhân học Văn hóa trong năm 2026.
Từ các nguồn tư liệu đáng tin cậy, chúng ta có thể khẳng định, thời đại Hùng Vương (đã tồn tại 2.139 năm), đã để lại một di sản cực kỳ to lớn, đã xây dựng, phát triển nhà nước hùng cường, nhân dân ấm no, hạnh phúc, xã hội có nền văn minh sông Hồng cổ đại. Đây chính là nền tảng khoa học quan trọng để các triều đại sau tiếp nối, phát huy và phát triển, để chúng ta có được một đất nước Việt Nam với vị thế và tầm vóc hôm nay. Chứng kiến toàn bộ di vật – vật chứng của thời đại Hùng vương, Giáo sư, viện sĩ Phạm Huy Thông có bài viết: “Chứng minh thời Hùng Vương là có thật”. Ông khẳng định: “Lòng nhân dân ta trước sau tưởng nhớ Tổ tiên, đó là một điều khẳng định. Chủ nghĩa Mác-Lê nin hiểu rằng chẳng phải tình cờ mà văn nghệ dân gian, sử thi, thần thoại nhiều khi phản ánh thực tế lịch sử trung thành hơn bộ sử đường bệ của những triều đại tôn nghiêm”.
Sự khẳng định của Giáo sư, Viện sĩ Phạm Huy Thông cùng với giới trí thức, các nhà nghiên cứu khoa học lịch sử qua các Hội thảo về thời đại Hùng Vương là tiền đề để các thế hệ sau, trong đó có các nhà nghiên cứu hôm nay của Viện Nhân học Văn hóa tự tin khi thực hiện các nghiên cứu phục vụ Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và tộc tích họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương”.

Cổ lôi ngọc phả truyền thư có ghi: “Mười tám Hùng Vương quốc chủ táng tại 9 Miếu, trăm bộ Hùng Vương cùng an táng tại Đông Thụ, nơi Mộ Đế khu Văn Nội”. Ngọc phả triều Hùng tổng hợp thành một tên gọi: “Đống xã đại vương” (có sơ đồ các kinh đô cổ và sơ đồ trung tâm kinh đô Phong Châu cổ, có chỉ dẫn 9 miếu bên cạnh chư vị tiền nhân tiên hiền dân tộc). Các nguồn sử liệu đều đã khẳng định 18 đời vua Hùng Vương thể chế nhà nước đã hình thành và hoạt động hiệu quả, thống nhất với 15 bộ chịu sự quản lý của chính quyền trung ương với các tên địa danh cụ thể: Giao Chỉ, Chu Diên, Vũ Ninh, Phúc Lộc, Việt Thường, Ninh Hải, Dương Tuyền, Lục Hải, Vũ Định, Hoài Hoan, Cửu Chân, Bình Văn, Tân Hưng, Cửu Đức. Điều này là một nền tảng khoa học quan trọng trong nghiên cứu và khẳng định những giá trị căn cốt của thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương sau này.
Thời đại Hùng Vương với việc thống nhất 15 bộ hùng cường, liên kết chặt chẽ các miền từ vùng núi cao hiểm trở, đồi gò trung du, đồng bằng châu thổ ra các cửa biển không nước nào dám xâm lược nên tên chữ Hùng Vương cũng là tỏ rõ sức mạnh, sự thịnh trị của vương triều. Kinh đô Phong Châu cổ nơi đóng đô của triều đại Hùng Vương có 9 con suối (Kim Khê, Cẩm Khê, Thanh Giang, Tương Giang, Vọng Khê, Phong Khê, Đào Nguyên, Bạch Hạc, Hát Giang); đầu mỗi con suối có gò đất cao – Đầu Rồng (gọi là thế đất Cửu Long ở Tổng Thắng Lãm); các Vua đứng đầu 18 thời đại Hùng Vương được an táng ở đây, nơi 9 đầu rồng và nhân dân dựng Miếu để thờ cúng. 19 Miếu được tôn xưng là tòa Cửu Long. Từ những địa danh lịch sử đã trở thành quen thuộc, thời đại Hùng Vương cách đây hàng nghìn năm vẫn luôn thân gần, gắn bó với mỗi người dân làng xã từ phong tục tập quán, thờ cúng tổ tiên, sinh hoạt cộng đồng, lễ hội các vùng đất và nhất là ngày giỗ Tổ Hùng Vương đã đi vào cao dao, tục ngữ:
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba
Kế tiếp thời đại Hùng Vương là thời đại Hậu Hùng Vương với những thăng trầm, biến động dữ dội của lịch sử, là một trong những bước ngoặt bi tráng với những nhân vật lịch sử còn nhiều khuất khúc rất cần được làm rõ. Vấn đề các vị hoàng thân quốc thích, các tướng lĩnh trụ cột thời đại Hậu Hùng Vương trong bối cảnh thời đại thời cuộc của mình càng rất cần minh định trên tinh thần khoa học lịch sử. Có hay không thời Hậu Hùng Vương? Tại sao các thần tích, thần phả, sắc phong các triều đại sau này đều hướng tới các vị nhân thần có công đánh giặc thời Hậu Hùng Vương trong đó có Quan Chàng Lê Hùng Ánh tại đền Hạ Mạo (tổng Hạ Mạo, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ cũ) đến nay vẫn còn được lưu giữ khá đầy đủ và đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia. Vấn đề bách tính thị tộc trong thời đại Hùng Vương và Hậu Hùng Vương trong đó có dòng họ Lê – một thị tộc lớn có công với nước mà tiêu biểu là Quan Chàng Lê Hùng Ánh đã tiếp nối tinh thần và quốc thống Hùng Vương, tự xưng là Hậu Hùng Vương với sự nghiệp cùng với nhân dân đánh giặc, nêu tấm gương trung trinh, kiên cường, bất khuất, thể hiện rõ bản lĩnh của dòng giống Hồng Bàng – Lạc Việt đến hôm nay.
Thần tích đền Hạ Mạo ghi rõ: “Xưa Hùng Vương đời thứ 17 là Hùng Huy Vương sinh người con trai thứ tên là Hùng Ánh. Hùng Ánh thiên tư dũng lược, diện mạo lạ thường, thông minh nhanh hiểu biết, vượt trội hơn người anh. Hùng Huy Vương yêu quý muốn lập làm người nối ngôi. Chàng Ánh cố gắng nhường cho anh. Khi ấy phong tục còn chất phác. Các con vua đều gọi là quan chàng, cho nên có tên là quan Chàng Ánh. Đến khi Hùng Duệ Vương nối ngôi, phong Chàng Ánh làm Vương tử, ban cho họ Lê.
Khi giặc Thục đến xâm lăng, Chàng Ánh chỉ huy quân binh, có công chống Thục. Từ đó Chàng Ánh nắm quyền triều chính. Hùng Duệ Vương về sau trở nên biếng nhác, chìm đắm trong hoan lạc, không quan tâm đến chính sự, việc binh quốc gia buông lỏng. Chàng Ánh hết sức can ngăn nhưng Hùng Duệ Vương không nghe. Chán ngán, Chàng Ánh đi ra bộ ngoài, không muốn tham dự vào chính sự quốc gia. Sau giặc Thục lại sang đánh Hùng Duệ Vương, thế nước nhà Hùng mất. Chàng Ánh rất hận mới tự mình luyện binh tuyển tướng, cẩn thận giữ gìn cương giới, bèn tự xưng là Hậu Hùng Vương, không thần phục An Dương Vương. Xưng là nước Việt Tây, nay là Quảng Tây”.

Từ thần tích trên, cùng với các nguồn thư tịch cổ đáng tin cậy, chúng ta có thể khẳng định thời Hậu Hùng Vương với nhân vật Lê Hùng Ánh (con trai thứ của Hùng Huy Vương) người được chỉ định tộc tính (họ Lê) trước biến cố lịch sử mất nước, mất triều đại Hùng Vương đã quyết định kháng chiến chống nhà Thục, khơi lại quốc thống Hùng Vương, tự xưng (được nhân dân suy tôn) là Hậu Hùng Vương. Đây là một vấn đề lớn liên quan rất sâu sắc tới vấn đề triều đại Hùng Vương và sự kế tục của Hậu Hùng Vương trong dòng chảy lịch sử dân tộc rất cần được hậu thế nghiên cứu và làm rõ. Nhóm Nghiên cứu Di sản văn hóa Đền Miếu Việt với các tên tuổi Thích Tâm Hiệp, Nguyễn Đức Tố Lưu, Nguyễn Đức Tố Huân trong công trình Di sản Văn hóa Đình Đền Mạo Phổ, NXB Lao Động 2022 đã bước đầu làm rõ thân thế, cuộc đời và sự nghiệp của quan Chàng Lê Hùng Ánh thời Hậu Hùng Vương dựa trên bản khai thần tích thần sắc làng Hạ Mạo, tổng Hạ Mạo, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ năm 1938. Công trình trên có giá trị và ý nghĩa hết sức quan trọng trong Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và tộc tich họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương”. Đây cũng là nguồn tư liệu quan trọng mà các thành viên Viện Nhân học Văn hóa sử dụng trong quá trình viết tham luận và tham gia Hội thảo trên.
Nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương trong thần tích đền Hạ Mạo có nhiều điểm tương đồng và tiếp nối với ngọc phả về ngũ vị Đại vương ở Mạo Phổ đặt ra giả thiết việc biên chép và tổ chức thờ cúng của nhân dân Hạ Mạo, Mạo Phổ đều có chung nguồn gốc với các thông tin khá tương đồng, nhất là các ngọc phả về Tản Viên Sơn Thánh – một nhân vật lịch sử trọng yếu thời kỳ Hậu Hùng Vương.
Thần tích đền Hạ Mạo cũng chép rõ về người vợ của Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương là Đông Chu Quân với những huyền tích về việc hạ sinh các vương tử là Chàng Cả, Chàng Hai, Chàng Ba, Chàng Tư, Chàng Út tương ứng với khoảng thời gian nhà Thục (Thục Phán An Dương Vương) phát động chiến tranh với Hùng Duệ Vương và việc các con của Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương giúp vua đánh giặc là một lẽ tất nhiên. Từ nền tảng đó, có thể khẳng định, ngay từ những lần chống quân Thục đầu tiên của cha con Lê Hùng Ánh đến việc khi Hùng Duệ Vương thua trận, cha con Lê Hùng Ánh vẫn kiên cường đánh lại nhà Thục, tự xưng là Hậu Hùng Vương vừa nhất quán với tâm thế độc lập dân tộc của triều đại Hùng Vương trước đó, vừa thể hiện khí phách và bản lĩnh của tộc Hùng thị mà Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương vốn là dòng dõi của vua Hùng Nghị Vương thứ 17 có trách nhiệm khôi phục và gìn giữ, bảo vệ quốc thống Hùng thị.
Đến đây, chúng ta càng thấy sự liên thông giữa ngọc phả đền Mạo Phổ và thần tích đền Hạ Mạo tuy có một vài chỗ chưa đồng nhất song về đại cục đền là trong khung khổ các hậu duệ của Hùng Vương kiên cường đánh giặc Thục, nối nền quốc thống, cũng là tinh thần đánh giặc ngoại xâm không bao giờ bị dập tắt của dân tộc ta trong thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương.
Một số nhà nghiên cứu, học giả còn băn khoăn trước thần tích thần sắc chưa có sự đồng nhất tuyệt đối của đền Mạo Phổ và đền Hạ Mạo, nhất là các dấu mốc thời gian có sự chênh lệch, nhân vật lịch sử có mối quan hệ chống chéo, danh tính giặc ngoại xâm còn có chỗ khác nhau (giặc Thục, giặc Tần,…) cũng là lẽ thường bởi thời gian trị vì của mỗi vị Hùng Vương thường rất dài (như Hùng Nghị Vương ở ngôi 160 năm – theo Ngọc phả đền Mạo Phổ) đã có lúc tạo ra sự lẫn lộn về thời gian, sự xuất hiện đan xen của các thế hệ nhân vật lịch sử, thậm chí là danh tính giặc ngoại xâm mỗi khoảng thời gian đã khác nhau. Điều này xét đến cùng cũng là cần thiết trong minh định một cách khoa học với các nhân vật lịch sử mà ở đây là Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương.
Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương từ khi tự xưng độc lập đã có sự chính danh và thực hiện một loạt các hoạt động quân sự lớn để thể hiện sự độc lập đó. Trong công cuộc đối kháng với Thục Phán An Dương Vương, đã nhiều lúc Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương cùng các con trai liên thủ với các nước lân bang cùng cô lập và đánh giặc Thục đã cho thấy tầm nhìn của bậc đế vương trong chính danh đánh giặc. Các truyện kể trong thần tích đền Hạ Mạo đều đã nói rõ điều này. Đây cũng là biểu hiện sự độc lập rất mạnh mẽ của thời Hậu Hùng Vương.

Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương khi lâm chung đã truyền ngôi cho con út là Chàng Út Lôi Mao đã cho thấy sự linh hoạt và tính nhất quán trong việc truyền thừa quốc thống của thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương. Thần tích đền Hạ Mạo chép rằng: “Ngày 15 tháng 8 Hùng Vương băng hà, Chàng Út phát tang, kế vị, xưng là Việt Tây Út Ngọ Lôi Mao Đại vương”. Như vậy đã có sự kế tục, truyền ngôi trong thời Hậu Hùng Vương giữa Lê Hùng Ánh và con trai út là Chàng Út Lôi Mao – thế hệ thứ hai thời Hậu Hùng Vương.
Nhân vật Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương trong tiến trình lịch sử đã có một thân thế và sự nghiệp đặc biệt không chỉ thể hiện trong thần tích, thần sắc, truyền thuyết dân gian mà đã thể hiện trong các sắc phong đời sau (hiện đền Mạo Phổ và đền Hạ Mạo còn lưu giữ được 10 sắc phong) đã cho thấy tính chính danh và vị thế, vai trò lịch sử của nhân vật Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương đã rất sớm được các triều đại phong kiến khẳng định như một phần lịch sử không thể tách rời trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam. Điều này càng khiến thế hệ đi sau vững tin vào công việc nghiên cứu văn hóa lịch sử mà mình đang thực hiện.
Bác Hồ đã nói: “Dân ta phải biết sử ta – Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”, vậy nên học tập, làm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh, chính là thực hiện được những căn dặn của Người mà Hội nghị ngày 27-7-2018, tại Hà Nội về “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam vì sự phát triển bền vững” đã góp phần thấm nhuần, lan tỏa tinh thần đó. Ai ai cũng hiểu rằng phát triển bền vững phải chăm lo cái Gốc – cái Nền móng mà Di sản Văn hóa – Lịch sử chính là Nền – Móng cần “bảo vệ và phát huy giá trị”. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng của các nhà nghiên cứu Viện Nhân học Văn hóa trong quá trình tham gia Hội thảo khoa học về “Thân thế, sự nghiệp Quan Chàng Lê Hùng Ánh và Dòng họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời Hậu Hùng Vương”, đồng thời cũng là trách nhiệm và tâm huyết của mỗi cá nhân với văn hóa lịch sử dân tộc.
Nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh trong thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương trong nghiên cứu bước đầu của chúng tôi rất mong nhận được sự quan tâm, làm rõ, phản biện sâu sắc hơn nữa của giới nghiên cứu văn hóa lịch sử để từ đó chúng ta khẳng định được đúng vị thế, vai trò, thành tựu của nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh – Hậu Hùng Vương cũng là mong muốn của con cháu họ Lê trên toàn quốc, của nhân dân các cành nhánh con Lạc cháu Hồng.

                                                                                   Nhà văn Phùng Văn Khai
 Phó Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bách Việt Ngọc phả truyền thư
2. Cổ Lôi Ngọc phả truyền thư
3. Hùng Vương triều bách hệ cổ lục
4. Đại Việt sử ký toàn thư
5. Việt sử lược
6. Di sản Văn hóa Đình Đền Mạo Phổ, NXB Lao động 2022

Bài viết Nhân vật lịch sử Lê Hùng Ánh trong thời đại Hùng Vương – Hậu Hùng Vương đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.