Sau 5 năm hoạt động Hội đồng đã làm tốt việc kết nối dòng tộc phát triển tổ chức và tập hợp hội viên. Tính đến tháng 10/2019 đã có 8/13 huyện, thị có Hội đồng họ Lê cấp huyện. 78/277 xã phường, thị trấn có Hội đồng họ Lê cấp cơ sở. Tập hợp hơn 10.000 thành viên.

          Tuy nhiên sau hội nghị gặp mặt vinh danh những người con họ Lê tiêu biểu thành đạt, Thường trực Hội đồng họ Lê tỉnh Phú Thọ nhận thấy còn khiếm khuyết trong việc bố trí nhân sự chỉ đạo, điều hành hoạt động của dòng họ. Nói cách khác: Chưa quan tâm đến hoạt động của doanh nhân, doanh nghiệp, một lực lượng đông đảo và hùng mạnh của dòng họ.

          Vì vậy tại Đại hội nhiệm kỳ 2 (2019-2024) tổ chức vào ngày 30/10/2019 Hội đồng đã lựa chọn và giới thiệu 10 doanh nhân tham gia Ban chấp hành. Đồng thời chỉ đạo hội đồng họ Lê cấp huyện lựa chọn bổ xung các doanh nhân nhiệt tình tiêu biểu vào Ban lãnh đạo hội đồng.

          Tính đến tháng 9/2020 có 16 doanh nhân tham gia BCH Hội đồng họ Lê từ tỉnh đến huyện. Nhờ vậy Thường trực Hội đồng họ Lê tỉnh có nhiều thông tin về hoạt động của các doanh nghiệp. Đồng thời rất thuận lợi trong việc tuyên truyền, vận động các doanh nhân tham gia CLB doanh nhân của dòng họ.

          Sau một thời gian chuẩn bị, ngày 20/9/2020 Hội đồng họ Lê tỉnh Phú Thọ đã tổ chức: “Lễ ra mắt CLB doanh nhân họ Lê Phú Thọ”. Đội ngũ doanh nhân họ Lê rất vinh dự và phấn khởi được đón tiếp các các ông, bà: Trung tướng Lê Thu Hà; ông Lê Hồng Thắng, ông Lê Quang Thắng – Phó chủ tịch thường trực HĐHL Việt Nam.  Ông Lê Văn Thà – Chủ tịch cùng các ông bà trong Thường trực Hội đồng họ Lê tỉnh  Phú Thọ. Đến dự còn có đại biểu lãnh đạo một số Sở ngành của tỉnh, Chủ tịch Hội đồng họ Lê các huyện, thị và lãnh đạo CLB doanh nhân họ Lê Việt Nam; lãnh đạo CLB doanh nhân họ Lê Hà Nội, lãnh đạo CLB doanh nhân CCB và một số tập thể, cá nhân yêu mến họ Lê đến dự.

Một số hình ảnh trong buổi lễ ra mắt (Nguồn: viettri.gov.vn)

          Sau lễ ra mắt Ban chủ nhiệm CLB đã nhanh chóng hoàn tất cảc văn bản quy định, mở tài khoản, khắc con dấu, phân công nhiệm vụ, xắp xếp tổ chức theo vùng, tiếp nhận và kết nạp thêm 5 thành viên mới. Nâng tổng số hội viên của CLB lên 45 người.

          Tuy số lượng hội viên chưa nhiều nhưng cơ bản các doanh nghiệp lớn của các doanh nhân họ Lê Phú Thọ đã tham gia. Lĩnh vực sản xuất kinh doanh chủ yếu của các doanh nghiệp trong CLB gồm: Xăng dầu, khí hóa lỏng, vận tải ô tô, giày da và may mặc xuất khẩu, xây dựng, vật liệu xây dựng, khu điểm du lịch và lữ hành, các hoạt động dịch vụ, kinh doanh tổng hợp khác.

          Hoạt động trên phạm vi cả nước, một số doanh nhân có công ty, chi nhánh ở nước ngoài. Số lao động sử dụng thường xuyên hơn 10.000 người. Năm 2019 các doanh nhân trong CLB nộp thuế Nhà nước trên 13 nghìn tỷ đồng.

          Năm 2020, khó khăn do đại dịch Covid-19, các hội viên đang cố gắng khắc phục khó khăn, ổn định sản xuất, chăm lo đời sống người lao động. Phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu nộp thuế Nhà nước. Đồng thời tích cực tham gia hoạt động từ thiện, khuyến học, khuyến tài. Hướng về cội nguồn, hỗ trợ hoạt động của dòng họ theo kế hoạch chủ động và định hướng của CLB.

          Hy vọng với đóng góp nhiệt tình và sự đồng thuận của đa số hội viên là nền tảng vững chắc giúp  CLB phát triển.

             Lê Thế Vang

PCT – TT Hội đồng Họ Lê tỉnh Phú Thọ

Chủ tịch Danh dự CLB

Bài viết Phú Thọ: Ra mắt Câu lạc bộ Doanh nhân họ Lê đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Bài viết Quy chế, Tổ chức Ban Khuyến học – Khuyến tài đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

ĐẠT GIẢI QUỐC TẾ VÀ QUỐC GIA 2019 & 2020

DS  CÁC CHÁU CÓ HOÀN CẢNH ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN

ĐƯỢC XÉT HỌC BỔNG VƯỢT KHÓ

Đơn vị: Triệu đồng

Tổng số tiền  :      128 triệu < một trăm hai tám triệu đồng chẳn >

Hội nghị ban chấp hành hội khuyến học họ Lê Việt Nam năm 2020

Bài viết Học sinh họ Lê đạt giải Quốc Tế và Quốc Gia 2019 & 2020 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

   Chủ tịch Lê Văn Tam nêu lên các yêu cầu cần đạt được trong nội dung báo cáo đó là: Cần nêu bật được trong những khó khăn phòng, chống dịch bệnh covit -19 trên toàn quốc, lụt bão ở các tỉnh miền trung nhưng Hội đồng họ Lê các địa phương khắc phục khó khăn đã có nhiều hình thức hoạt động sáng tạo phù hợp với thực tiễn vẫn đảm bảo được phòng, chống dịch theo quy định của Chính phủ và có hiệu quả thiết thực; nhất là việc HĐHL các địa phương đã kịp thời tổ chức quyên góp hỗ trợ bà con họ Lê các địa phương bị bão lũ; tổ chức tuyên dương khuyến học khuyến tài năm học (2019-2020), trao giải Lê Quý Đôn tặng các cháu học giỏi đạt tành tích cao trong các kỳ thi trong nước và quốc tế, cũng như trao học bổng tặng các cháu vượt khó học giỏi; làm tốt công tác chuẩn bị cho việc tổ chức đại hội Câu lạc bộ doanh nhân họ Lê toàn quốc lần thứ nhất vào khoảng đầu quý 2 năm 2021; chú ý công tác phát triển tổ chức dòng họ ở các địa phương; công tác tri ân tiên tổ, đền ơn đáp nghĩa các bậc tiền bối. Chủ tịch cũng yêu cầu các địa phương khẩn trương gửi báo cáo năm về bộ phận văn phòng HĐHL Việt Nam tổng hợp, và sẽ tổ chức hội nghị tổng kết vào đầu tháng 1/2021. Bộ phận được phân công làm lịch của họ Lê năm 2021 cần đẩy nhanh tiến độ, đảm bảo thời gian phát hành cho các địa phương.

       Các ủy viên Thường trực HĐHL đại biểu  đều nhất trí các nội dung trên, nêu nhiều ý kiến tâm huyết trong đẩy mạnh việc họ, đề nghị các bộ phận đôn đốc các địa phương thực hiện các nội dung theo đúng thời gian, kế hoạch.

    Sau khi xem trình chiếu trang web Họ Lê Việt Nam phiên bản mới, Hội nghị đánh giá cao sự cố gắng của bộ phận xây dựng trang web đồng thời bổ sung, sửa chữa các chuyên mục cho phù hợp và hiệu quả. Ông Lê Văn Tam, Chủ tịch HĐHL Việt Nam khẳng định việc ra được trang web mới của họ Lê Việt Nam là sự cố gắng rất tích cực của văn phòng và bộ phận tuyên truyền và bên công ty đối tác. Chủ tịch cũng ủy quyền cho các ông, bà Phó chủ tịch, thường trực Lê Phúc Nguyên, Lê Thu Hà, Lê Cảnh Nhạc, Lê Liên, và ông Lê Khanh chịu trách nhiệm tiếp thu các ý kiến của hội nghị hoàn chỉnh sớm đưa trang web Họ Lê Việt Nam vào hoạt động đáp ứng sự mong mỏi của con cháu họ Lê trong và ngoài nước.

    Điểm nổi bật của trang web họ Lê mới xây dựng có hình thức đẹp, nội dung đa dạng, phong phú; dề tìm đọc trên các phương tiện điện tử như máy tính, điện thoại di động, …ở mọi lúc, mọi nơi trong nước và nước ngoài.

Các đại biểu Ban Thường trực HĐHL Việt Nam xem, duyệt trang Web mới của họ Lê Việt Nam

Các đại biểu Thường trực HĐHL Việt Nam dự hội nghị chuẩn nội dung tổng kêt năm 2020

Các đại biểu dự hội nghị

                                                                                                                                                             Tin, ảnh Khôi Nguyên

Bài viết Thường trực HĐHL Việt Nam chuẩn bị tổng kết việc họ năm 2020, định hướng hoạt động năm 2021 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

HLVN- Câu lạc bộ Doanh nhân họ Lê (CLBDNHL) TP Vũng Tàu, thành lập từ ngày 24/03/2018 đến nay đã có nhiều hình thức hoạt động phong phú, chăm lo phát triển kinh tế và hội viên mới; động viên và hỗ trợ cho họ Lê các phường và họ Lê thành phố Vũng Tàu phát triển vững mạnh về mọi mặt, được bà con họ Lê và chính quyền địa phương khen ngợi. Đặc biệt CLB DNHL đã vận động các hội viên tích cực tham gia ủng hộ họ Lê TP Vũng Tàu tổ chức thành công Đại hội nhiệm kỳ (2019 – 2024), tổng kết các hoạt động xây dựng dòng họ. Ngày đầu thành lập CLBDNHL thành phố có 25 hội viên, đến nay đã phát triển thêm 25 hội viên mới, nâng tổng số hội viên lên 50 hội viên, tăng gấp 2 lần, đồng thời nhận được sự quan tâm và ủng hộ của Hội đồng họ Lê TP Vũng Tàu, họ Lê các phường và các mạnh thường quân tham gia với tư cách là: Hội viên liên kết; Hội viên Danh dự.

Lễ vinh danh hội viên có thành tích xuất sắc

    Điêm nổi bật của CLBDNHL thành phố Vũng Tàu trong 3 năm qua (2018- 2020) là: Xây dựng quỹ hoạt động của CLB được 320.600.000 đ; phối hợp với Hội đồng họ Lê thành phố động viên, giúp đỡ các hội viên trong sản xuất kinh doanh, hỗ trợ nhau về việc làm, nghề nghiệp và ngành kinh doanh tùy theo khả năng và năng lực của các thành viên trong CLB; phối hợp tổ chức các hoạt động về nguồn, tri ân tiên tổ, lễ dâng hương Cao Thái Tổ Hoàng đế Lê Lợi vào ngày 22/8 âm lịch hàng năm; vận động đông đảo hội viên tham gia. Hội viên CLB DNHL là thành viên tích cực trong Ban khuyến hoc họ Lê với nhiều hình thức hoạt động phong phú: Phối hợp tặng quà cho các cháu học sinh giỏi đạt giải cao, học sinh nghèo vượt khó học giỏi với tổng số tiền: 58.000.000đ( Mỗi suất giá tiền : từ 500.000 đ đến 1.000.000 đ/ một cháu)…. Nhiều hội viên tiêu biểu, xuất sắc đã nhiệt tình ủng hộ trực tiếp cho các cháu, điển hình như: Anh Lê Minh Huân; Lê Bá Chiến, Lê Đình Thắng, Lê Kiên, Lê Văn Ngọc, Lê Trường Giang, Lê Văn Cường, Lê Thị Bích. Bên cạnh đó còn tổ chức thăm, tặng quà và tiền trị giá: 26.000.000 đ, tặng gia đình ông Lê Đình Pha, bà Cáp Thị Thủy, ở xã Hòa Long, TP Bà Rịa bị tai nạn giao thông liệt không đi lại được và có 2 cháu: Lê Đình Minh Chí, thi đậu Đại học, cháu Lê Thùy Vân Linh, Học sinh lớp 7/12 có nguy cơ bỏ học. CLB cùng phối hợp với các thành viên tích cực như các anh Lê Văn Kiên, Lê Minh Huân là nhà tài trợ trao tặng 10.000.000đ cho lớp học tình thương có 30 cháu học sinh nghèo tại phường 11 TP Vũng Tàu, cần giúp đỡ để lớp học tiếp sức cho các cháu học sinh nghèo không bỏ học.

Kết nạp hội viên mới

Trong thời gian xẩy ra đại dịch COVID – 19, Ban chủ nhiệm CLB đã chủ động thăm hỏi, trao tặng quà kịp thời cho 05 hộ khó khăn, trị giá 600.000 đ/1 trường hợp, trong đó có: 30kg gạo, giúp các gia đình vượt qua khó khăn đại dịch. Đã phối hợp với địa phương, ủng hộ: 2.000.000kg gạo ATM, trao tặng cho UBMT TQ và thành đoàn thành phố Vũng Tàu, trị giá thành tiền là: 30.000.000 đ. Một việc làm kịp thời, có ý nghĩa nhân văn, được đông đảo bà con và nhân dân địa phương khen ngợi. CLBDN HL thành phố cũng đã ủng hộ 82.000.000 đ, gửi kịp thời cho Hội đồng họ Lê Việt Nam tại tỉnh Quảng Ninh, góp phần tu sửa, tôn tạo Đền thờ Nữ Tướng Lê Chân.  Ngày 05/12/2020, CLB đã cử ông Lê Văn Cường và Lê Trường Giang, đến thăm và tặng 45.000.000 đ cho bà con họ Lê tỉnh Quảng Trị giúp đỡ đồng bào họ Lê đang gặp nhiều khó khăn. Ông Lê Đình Thắng đã vận động cơ quan đơn vị ủng hộ được trên 200.000.000đ tặng đồng bào miền Trung bị lũ lụt. CLB phối hợp và hỗ trợ động viên các hoạt động xây dựng dòng họ với họ Lê các phường, tổ chức đoàn đại biểu thăm quan, giao lưu với dòng họ Lê tại xã Long Sơn; thăm Trường cao đẳng Công nghệ Kỹ thuật tỉnh; thăm viếng Tượng Đài AHLS Võ Thị Sáu, tại quê hương Miền Đông Đất Đỏ Anh Hùng. Phối hợp tổ chức Lễ Dâng Hương tại Đình Thần Thắng Nhì, tưởng nhớ tri ân công đức của Cụ Lê Văn Lộc (ngày 11/11 AL), Dâng Hương Cụ Lê Hữu Trác (Ngày 15 tháng Giêng) và các vị tiền bối có công lao to lớn xây dựng quê hương thành phố Vũng Tàu. CLB còn tổ chức Mừng thọ, chúc thọ 15 cụ họ Lê tuổi cao dịp Tết Nguyên đán. Phối hợp và ủng hộ họ Lê các phường tổ chức họp mặt và giao lưu, thăm hỏi hội viên ốm đau, chia buồn phúng viếng trường hợp hội viên có người thân qua đời (57 trrường hợp).

Kết quả trên là sự khẳng định sự đúng đắn và hiệu quả thiết thực cũng như  tinh thần nhiệt huyết của các danh nhân họ Lê tại Vũng Tàu trong thời gian qua góp phần củng cố sự kết dính xây dựng dòng họ Lê tại địa phương và các gia đình hội viên thêm tin tưởng, gắn bó, đoàn kết, góp phần xây dựng họ Lê Việt Nam tại địa phương phát triển bền vững góp phần xây dựng quê hương thành phố Vũng Tàu văn minh, giàu đẹp.

Lê Hải Thương

Bài viết CLB doanh nhân họ Lê TP Vũng Tàu nhiệt huyết với việc họ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Các đại biểu dự hội nghị

     Khai mạc hội nghị, Thiếu tướng GS.TS Lê Năm, Chủ tịch Hội đồng KHKTHL Việt Nam nêu rõ mục đích, nội dung Hội nghị đồng thời đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận các nội dung nâng cao chất lượng phương hướng công tác KHKT  năm tới nhất là Qui chế sử dụng Quĩ KHKT sửa đổi, với tinh thần “thiết thực, hiệu quả và tiết kiệm”.

Các  ý kiến góp ý trong hội nghị đều nhất trí và với báo cáo tổng kết của BCH Hội đồng KHKT do PGS,TS Lê Trần Bình trình bày đồng thời nhấn mạnh thời gian tới BCH Hội đồng cần tập trung vào việc phát triển tổ chức ở các tỉnh thành chưa có Hội đồng họ Lê để con cháu họ Lê đều được quan tâm KHKT và bổ sung vào báo các thành tích gây quĩ khuyến học của các địa phương. Hội KHKT HL Việt Nam và đặc biệt các hội KHKT các địa phương phải có nhiều hình thức hoạt động hấp dẫn để động viên con cháu dòng tộc họ Lê. Đề nghị các chủ tịch hội đồng họ Lê các địa phương phải hết sức quan tâm đến công tác KHKT. Vì thời gian qua địa phương nào Hội đồng Họ lê quan tâm đúng mức đến KHKT thì ở đó các cháu học tập rất tốt có nhiều giải thưởng và ngược lại.

Theo báo cáo, năm học 2019-2020, họ Lê toàn quốc có 163 cháu đạt Giải thưởng quốc tế và quốc gia giành Giải thưởng Lê Quí Đôn với sô tiền thưởng là: 274 triệu đồng và  24 cháu được nhận học bổng vượt khó với số tiền là 128 triệu đồng. Do tình hình dịch Covit-19 có nhiều diễn biến phức tạp và tực hiện đúng quy định của Chính phủ, Hội đồng ủy quyền cho các đại diện địa phương trong BCH thay mặt các cháu nhận Bằng Vinh danh, giải thưởng và học bổng vượt khó và trao tận tay các cháu.

Vừa qua, Hội đồng KHKT HL Việt Nam đã  kêu gọi vận động ủng hộ con em họ Lê các tỉnh miền trung đặc biệt khó khăn do bão lụt được 10.700.000. Hội đồng KHHLVN sẽ tiếp tục tổ chức cứu giúp các cháu họ Lê miền Trung  và ở các địa phương khác có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Đề nghị Hội đồng họ Lê các địa phương cùng ban KHKT kịp thời phát hiện, để thông qua đại diện địa phương hoặc trực tiếp do nhóm công tác của thường trực HKHHLViệt Nam triển khai thực hiện./.

                                                                          Tin và ảnh: Lê Năm

Bài viết 163 con cháu họ Lê giành giải Lê Quý Đôn năm học 2019-2020 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Loading...

Taking too long?

Reload document

| Open in new tab

Download

Bài viết Thông tin việc họ số 19/2019 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Chương I

Đầu thế kỷ (xv),nhà vua Thiếu Đế (*)
Bị Quý Ly truất phế ngôi vua
Lập nên quốc hiệu Đại Ngu
Ban hành chính sách tách Tàu từ đây

Bài chữ Hán từ rày thực hiện
Lập chữ Nôm cải tiến để dùng
Bắt đầu tiền giấy lưu thông
Đất đai quản lý hợp lòng quốc gia

Bao cải cách Hồ đà thực hiện
Cũng đều mong phát triển nước nhà
Chăm lo gìn giữ sơn hà
Việc quân việc nước theo đà tiến lên

Bọn giặc Minh dã tâm bất biến
Đã từ lâu muốn chiếm nước ta
Lại từng cử sứ mò qua
Hòng nghe tình thế dò la mọi đường

Năm lẻ sáu (1406) biết bao binh tướng
Quân nhà Minh mấy hướng tiến vào
Nước nhà chịu cảnh binh đao
Làng quê lửa khói bốc cao ngút trời

Quân nhà Hồ nhiều nơi đánh đấm
So giặc Minh lực thấm vào đâu
Bị quân Minh đánh thua đau
Chạy lui chạy tới dẫm nhau chết nhiều

Hồ Quý Ly đã liều bỏ chạy
Cùng quan quân hết thảy vương triều
Quân Minh rượt đuổi theo mau

Bắt toàn gia dẫn sang Tàu,buồn ghê

Rồi chúng ép theo về bên Hán
Kể từ đây ly tán quê hương
Quý Ly ,Nguyên Trừng, Hán Thương(**)
Cùng Phi Khanh nặng nỗi buồn rời quê

Kể từ đây (1407) bốn bề giặc dã
Chúng tỏ ra ác bá bạo tàn
Chính sách đồng hóa ngu dân
Sưu cao thuế nặng muôn phần cực thay

Nào chùa đẹp, bia hay, sách tốt
Giặc Minh sai đem đốt phá đi
Nước ta sản vật có gì
Chúng bắt cống nạp không thì lụy thân

Tông thất của nhà Trần khởi xướng
Đã vạch ra định hướng chống Minh
Lập nên nhà nước Hậu Trần (1407-1413)
So về thực lực chẳng cân tý nào

Khắp cả nước xảy bao khởi nghĩa
Nhiều sỹ phu theo phía Hậu Trần
Nhưng rồi cũng bị đánh tan
Giang sơn từ ấy ngập tràn giặc Minh.

(*): -Cuối thế kỷ 14 Triều Trần suy yếu ,quan quân sống bê tha trụy lạc,
Hồ Quý Ly phế truất vua Trần Thiếu Đế ,thiết lập vương triều nhà Hồ.
(**) Hồ Quý Ly,Hồ Nguyên Trừng,Hồ Hán Thương

Chương II

Khi Trần Ngỗi dấy binh chống giặc
Lê Lợi xem thực lực chẳng hơn
Bèn quay về chốn Lam sơn
Chiêu hiền nạp sỹ để còn đánh Minh

Bao hào kiệt xin trình vô hội
Về Lũng Nhai một khối xin thề
Lê Lợi nói họ đều nghe
Tham gia đánh giặc không nề bỏ thân

Cờ khởi nghĩa dựng lên năm ấy(1418)
Mặc ít quân vẫn thấy oai hùng
Tự xưng là Bình Định Vương
Cùng bao binh sỹ coi thường hiểm nguy

Nhớ trận đánh Mỹ Kỳ năm ấy (9.1.1418)
Chiến trường nơi Lạc Thủy oai hùng
Ba ngàn xác giặc phơi lưng
Đánh xong Lê Lợi về rừng Chí Linh

Trận Bến Bổng (10.1420) quân Minh thiệt lớn
Rồi sang nơi Bồ Mộng đều thua
Bồ Thị Lang tới Quang Du
Quân Lam Sơn thắng, nghìn thù bỏ thây

Trước ta thắng nhưng rồi rút chạy
Sau Thị Lang ở lại xây thành
Đào hào dựng mấy chòi canh
Chờ quân Minh đến bung thành xông ra

Rồi có trận quân ta tập kích
Đánh Lỗi Giang giết địch ngàn tên
Trần Trí tướng giặc nổi điên
Xua quân đuổi đánh nhưng liền thua đau

Nhớ trận đánh Ai Lao dạo nọ (cuối 1421)
Ba vạn quân lại có trăm voi
Bị quân ta đánh tơi bời
Quân Lê Lợi đuổi về nơi tận cùng

Trận Sách Khôi kẻ thù bốn mặt
Minh, Ai Lao vây chặt các bên
Lê Lợi kêu gọi xông lên
Nào binh và tướng viết nên sử hùng

Hơn ngàn địch đã chung số phận
Cùng tướng Minh bại trận thảm thê
Mã Kỳ, Trần Trí lui về
Đông Quan trấn thủ ê chề nỗi đau

Trận Đa Căng quân Minh thua đậm (20.9.1424)
Hơn ngàn quân chết đắm dưới sông
Lê Lợi tiến về Trà Long
Cùng Nguyễn Chích đã hết lòng đánh Minh

Tướng Cầm Bằng, Lý An, Phương Chính
Đã âm mưu vây đánh Trà Lân
Bị thua thiệt mấy ngàn quân
Đành lui về giữ nơi thành Nghệ An

Thua nhiều trận địch đành cố thủ
Thành Nghệ An và cả Tây Đô
Nguyên Hãn, Doãn Nỗ ,Da Bồ
Chớp thời cơ đã đánh vô Tân Bình

Quân địch cầu viện binh sang giúp
Quân Lam Sơn đánh úp tan tành
Trần Trí rời thành Nghệ An
Đem quân ra cứu Đông Quan thật liều

Trận Tốt Động, Vương Thông thua nặng
Năm vạn thây phơi trắng chiến trường
Một vạn quân thật thảm thương
Quân Lam Sơn bắt vô phường tù binh

Trận Chi Lăng, Xương Giang năm ấy
Liễu Thăng sang mười mấy vạn tên
Lam Sơn chẳng dại đánh liền
Chờ cho chúng mỏi xông lên chém thù

Tướng Liễu Thăng mất đầu tại trận (26.9.1427)
Quân Lam Sơn thừa thắng tấn công
Trải qua đã chục năm ròng
Buộc cho tướng giặc Vương Thông xin huề (12.1427)

Tướng Minh đến Bồ Đề lạy tạ
Xin từ đây trao trả đất đai
Mười năm một chặng đường dài
Ung dung Nguyễn Trãi thảo bài Bình Ngô

Nước Đại Việt bấy giờ phục dựng
Thái Tổ vua thật xứng ngôi hoàng
Triều Hậu Lê thật vẻ vang
Biết bao chiến tích sử vàng còn lưu.

Chương III

Vua Lê Lợi người con yêu nước
Trí thông minh, quắc thước hơn người
Vững vàng như thép đã tôi
Một lời hiệu triệu muôn người nghe theo

Biết lựa thế, thế thời chèo chống
Mở ra nền chính thống ngàn năm
Trái tim sáng tựa trăng rằm
Vì yêu đất nước dãi dầm gió sương

Với dân lính lòng thương hết mực
Với hàng binh không nỡ xử tàn
Vượt qua bao nỗi gian nan
Cùng bao tướng sỹ luận bàn việc chung

Việc đã quyết đến cùng thực hiện
Biết động viên dân hiến sức mình
Bao người đã dám xả thân
Hy sinh tính mạng khi cần làm ngay

Vua Lê Lợi tràn đầy chí khí
Xứng danh ông là vị tướng quân
Một lòng vì cả giang sơn
Con dân nước Việt ghi ơn đời đời.

Chương IV

Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi
Hợp lòng dân gắn với tướng tài
Lời thề nơi ấy Lũng Nhai
Biết bao hào kiệt kết bài anh em

Lê Lợi đã muốn đem trí lực
Cùng muôn dân ra sức diệt thù
Cho quê hương đẹp ngàn thu
Cho đời sạch bóng ngục tù xiềng gông

Tướng văn, võ một lòng một dạ
Lãnh đạo dân dậy phá xiềng Minh
Phương châm lấy ít đánh nhanh
Lấy yếu đánh mạnh để giành chiến công

Biết chiến dịch khi vòng khi mở
Biết dùng binh chẳng lỡ thời gian
Việc đại sự đã đem bàn
Lời hay sử dụng, lời than coi liền

Đánh đuổi giặc ưu tiên trước hết
Bình Định Vương đã biết nương dân
Mục tiêu cứu nước sáng ngần
Lấy chí nhân thắng bạo tàn mà nên.

Thắng lợi lớn mang nhiều ý nghĩa
Thu giang sơn mọi phía về mình
Từ đây sạch bóng giặc Minh
Mở ra cuộc sống yên bình nước non

Nước Đại Việt bảo tồn độc lập
Kể từ đây tách biệt Trung Hoa
Hậu Lê một cõi sơn hà
Mấy trăm năm đã vững đà dựng xây.

Chương V

Lam Kinh đó kinh thành một thuở
Đất vùng đây màu mỡ tốt tươi
Địa linh sinh sản anh tài
Lê Hoàn, Lê Lợi hai ngai vua hiền

Hai vua đã dựng nên nghiệp báu
Tiền, Hậu Lê con cháu tự hào
Bây giờ cho đến mai sau
Nhớ ơn tiên tổ rủ nhau cùng về

Để di tích trăm bề ổn định
Các cấp lo phép tính bảo tồn
Cho Lam Kinh mãi đẹp hơn
Đầu tư mở rộng để còn phát huy

Việc mở rộng phải đi từng bước
Cái nào nên làm trước làm sau
Bảo tàng,thiết nghĩ làm mau
Sưu tầm hiện vật các khâu tiến hành

Thi viết truyện, dựng tranh, làm đĩa
Cùng tuyên truyền ý nghĩa Lam Kinh
Cho xây lại những mô hình
Bao nhiêu trận thắng giặc Minh hồi nào

Lam Kinh biết bao đẹp đẽ
Khách qua đây chẳng lẽ không dừng
Về đây ai cũng vui mừng
Không gian tĩnh lặng núi rừng ngát xanh.

                                                                                                                                                                           Lê Văn Thông

                       Hội đồng họ Lê tỉnh Nghệ An

Tháng 8 năm 2018

Bài viết Bài ca khởi nghĩa Lam Sơn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

Ngày dựng cờ Khởi nghĩa vào mồng 2 tháng Giêng năm Mậu Tuất (1418) tại Mường Tẩm nay là Mường Chính (tức huyện lỵ Lang Chánh ngày nay). Trong 5 năm đầu tiên, lực lượng Nghĩa Quân còn nhỏ yếu, tuy có những chiến trận thắng lợi, vẫn bị giặc Minh đông bấp bội vây đánh khốn đốn, phải rút vào nương náu ở Linh Sơn (tức dãy Pù Rinh) 3 lần – vào các năm Mậu Tuất (1418), Canh Tý (1420) và Nhâm Dần (1442). Nghĩa Quân đóng hẳn ở Pù Rinh 2 năm. Năm Giáp Thìn (1424), Nghĩa Quân tiến ra tập kích thành Đa Căng (nay thuộc huyện Thọ Xuân), rồi năm Ất Tỵ (1425), tiến công Nghệ An, 3 năm sau đó (1428), thì giải phóng hoàn toàn đất nước. (thực tế chỉ có 9 năm chiến đấu: từ tháng Giêng năm Mậu Tuất (1418) đến tháng Chạp năm Đinh Mùi (1427) là năm công bố Bình Ngô đại cáo).

Tháng Tư năm Mậu Thân (1428) Lê Lợi đã lên ngôi Hoàng Đế ở Đông Quan Thăng Long. Như vậy hơn một nửa thời gian kháng chiến, Lê Lợi cùng Nghĩa Quân chỉ đóng bản doanh ở Pù Rinh.

Pù Rinh xưa gắn với các địa danh Mường Giao Lão – nay là các xã Giao An, Giao Thiện, Mường Tẩm – nay là các xã Quang Hiến, Trí Nang, Mường Nanh – nay là Hón Nanh, Mường Thôi nay là Hón Soi, thuộc huyện Lang Chánh – phía hữu ngạn sông Âm còn lưu nhiều dấu tích và truyện kể về quân nghĩa Lam Sơn gian khổ và oai hùng. Sách sử ghi danh Pù Rinh bằng cách phiên âm là Linh Sơn, văn chương thì ca tụng là núi Chí Linh – tức dãy núi rất thiêng liêng. Trong khí thế hừng hực tự hào bởi chiến thắng vang dội, Lê Lợi ra đầu đề Chí Linh Sơn (núi non rất linh thiêng) để các văn nhân thi sĩ đua nhau ca ngợi cuộc Khởi nghĩa vĩ đại. Ai cũng thừa nhận có bốn yếu tố quan trọng nhất đã dẫn đến thắng lợi chung cuộc, gồm 1 là có lãnh tụ thiên tài, 2 là nhân dân tuyệt đối tin theo, 3 là nghĩa quân anh dũng, 4 là địa thế hiểm trở. Họ đều lấy biểu tượng núi non hùng vĩ thiêng liêng của Tổ quốc để hình dung tầm vóc của lãnh tụ và cuộc chiến.

Với đầu đề núi rất thiêng ấy, Nguyễn Trãi đã chọn tả Lam Sơn, Nguyễn Mộng Tuân chọn tả Linh Sơn. Có lẽ hai bài của hai ông là hay hơn cả nên qua 600 năm còn được ghi lại đến bây giờ mà không thấy bài nào khác. Ở đây, xin giới thiệu bài miêu tả (phú) núi Pù Rinh (Linh Sơn) của tác giả Nguyễn Mộng Tuân. Nguyễn Mộng Tuân cũng có một bài phú nữa miêu tả đích danh Lam Sơn là Lam Sơn giai khí phú (nói về khí thế đẹp đẽ của núi Lam). Như vậy cũng đã rõ, không có núi Chí Linh nào cả như bấy lâu nhầm lẫn, mà chỉ có  Linh Sơn và Lam Sơn, cả hai núi này đều là chí linh nghĩa là rất (chí) thiêng liêng (linh) ở miền Tây Tổ quốc cũng tức là miền Tây tỉnh Thanh Hóa chúng ta đã tham gia vào cuộc chiến tranh giải phóng Dân tộc vĩ đại và hào hùng nhất ở thế kỷ XV do Lê Lợi phát động và lãnh đạo.

Nguyễn Mộng Tuân tên tự là Cúc Pha, người làng Viên Khê huyện Đông Sơn, (nay là xã Thiệu Trung tỉnh Thanh Hóa), cùng đỗ Thái học sinh với Nguyễn Trãi vào năm 1400 nhưng không làm quan dưới triều Hồ. Ông tham gia nghĩa quân Lam Sơn, được giao cho phụ trách văn từ, từng tham gia giám khảo các khoa thi Hội thời Lê Thái tổ, Lê Thái tông, cho đến thời Lê Nhân tông. Ông có nhiều bài thơ chép trong Tập Cúc Pha. Thơ của ông thường ca ngợi non sông Tổ quốc hiểm trở và diễm lệ, và sức mạnh của nhân dân là vô địch hễ theo về thì quốc gia hưng thịnh, hễ bỏ đi thì nhà nước tiêu vong (ý câu thơ Tựu Hán bái nhiên qui mạc ngự, vong Tần mạc nhược đãng nan khu trong bài Dân thủy). Đặc biệt ông cho rằng, giang sơn hiểm trở chỉ có một mà người tài năng có chính nghĩa xử dụng thì như nòi rồng, còn kẻ hư danh tà ngụy có dựa vào thì cũng chỉ là bọn gan chuột mà thôi (ý câu thơ Trần gia thượng tướng chân long chủng, Hồ thị thiêm văn thị thử can trong bài Hàm Tử quan). Tư tưởng ấy càng nổi bật trong các bài phú – một loại thơ trường thiên – của ông, đầy đủ nhất là Chí linh sơn sẽ giới thiệu sau đây. (Theo bài dịch của Nguyễn Sĩ Lâm trong Hợp tuyển thơ văn Việt Nam – thế kỷ X đến XII, nxb Văn Học năm 1976).

Bài phú khởi bút bắt đầu bằng ý tứ: linh thiêng và chân chính cũng là việc khôi phục giang sơn vô cùng thiêng liêng và lãnh tụ hết sức chân chính

Khí quang phục thiêng liêng chói lọi;

Vị đế vương chân chính ai tày.

Nếu như Lê Lợi là con giòng cháu giõi của triều vua trước thì ta có thể hiểu việc quang phục này dựng lại nhà nước đã bị diệt vong, nhưng Ngài là thường dân khởi nghĩa thì chỉ có thể nói đó là giải phóng giang sơn đã bị cướp phá. Khí là tinh thần, là ý chí của dân tộc luôn sáng chói, trong đó có đế vương tức lãnh tụ đã đưa sự nghiệp đến thắng lợi cuối cùng lập nên một nhà nước mới không dính dáng vào nhà nước cũ thảm bại, lãnh tụ ấy hoàn toàn chân chính không ai so sánh được. Cách nói ngày xưa cho rằng Chân là bởi Trời Đất sinh ra không thể bàn cãi, Chính là đúng đắn rõ ràng không thể phủ nhận. Ý tứ khởi đầu như vậy là nêu một nguyên lý thiêng liêng và chân chính  thì không gì hùng hồn thuyết phục hơn.

Tiếp theo, tác giả đề cập vận hội bằng quẻ Truân trên mây mưa dưới sấm sét (nội quái lôi, ngoại quái khảm) trong Kinh Dịch:

Trời đất mịt mờ đương lúc;

Sấm mây gian khổ những ngày.

 Đây là quẻ thứ 3, sau hai quẻ Thuần Càn và Thuần Khôn về lẽ sinh tạo của Trời Đất. Các học giả bấy giờ đều đã minh chứng, Hoàng đế Lê Lợi của chúng ta hoàn toàn ứng với quẻ Truân, rằng: là Thánh nhân mở mang thời đại, tiền vận cực kỳ gian nan nguy hiểm nhưng vững chí bền lòng, ẩn nhẫn cầu hiền, đấu tranh không ngừng nghỉ, sau mười năm thì thắng lợi, hậu vận thành công, nghiệp tái tạo lớn lao sánh ngang Trời Đất. Đó không phải chỉ là quan điểm riêng của Nguyễn Mộng Tuân, và tác giả bài phú liền so sánh Vua Ta với Thánh nhân khai cơ hàng đầu của Trung Quốc là Thái Vương sáng nghiệp Nhà Chu:

Trước mở cơ đồ, thoát nạn lớn khỏi sa tay Địch.

Sớm lo nghiệp thánh, dựng công to kể tự miền Tây.

Chu Thái vương Đản Phủ thoát khỏi sự kiềm chế đánh phá của các bộ lộc Nhung Địch, xây dựng cơ nghiệp mới ở đất Kỳ Sơn ở miền Tây Trung Quốc (nay là tỉnh Thiểm Tây). Ông là ông nội Chu Văn vương Cơ Xương và cố nội Chu Vũ vương Cơ Phát. Hai vị này kiến lập Nhà Chu – một triều đại dài lâu nhất Trung Quốc, 873 năm, 1122-249 tr.CN. Như vậy, Nguyễn Mộng Tuân so Lê Lợi với các ông tổ Nhà Chu, có một chỗ tương đồng là Kỳ Sơn của Nhà Chu họ và Linh Sơn của Nhà Lê ta đều ở miền Tây của đất nước. Tác giả nêu lên một ẩn ý: phải chăng đó là Trời Đất đã đặt bày như vậy, nước ta không khác Trung Quốc, tuy to nhỏ có khập khiễng nhưng tầm vóc thần thánh thì chẳng kém cạnh gì.

Thế rồi, tác giả bắt đầu mô tả đích thực núi Pù Rinh – Linh Sơn. Ông viết rõ ràng Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn, nhưng nương náu ở Linh Sơn

Vua ta khởi nghĩa núi Lam, thế mạnh bừng bừng như lửa ;

Khốn vì thế giặc quá to, cậy nhiều quân tướng hung dữ.

Vua lánh mình, náu hình tích vào Linh sơn.

Núi Linh (Pù Rinh: theo tiếng Thái, Pù nghĩa là núi, Rinh phiên âm là Linh) này

Thật cũng Trời dành mà Đất giấu,

Một giải rừng thẳm, không thể kể hết hình trạng, bí hiểm muôn vàn.

Nghìn trượng đá cao, giống như sẵn có thành vàng, an toàn khôn xiết.

                               [Đoạn này bản dịch rối rắm, xin rút gọn lại. PB]

Núi bày ngọn giáo,

Cây dựng cờ phan.

Cung điện tưởng son tô một vẻ,

Cỏ cây như quân họp bao đoàn.

Khen quả núi khéo chăm lo chức vụ,

Sắp cơ ngơi để đón rước xe loan.

Muốn dưỡng sức mà chờ cơ hội,

Quyết bền gan để diệt hung tàn.

[Vì thế, nhà Vua quyết định] Rã cánh phượng, nhằm nơi ẩn náu,

Uốn khúc rồng qua buổi gian nan.

Ở nơi đây, đúng như chữ Lợi cư Trinh quẻ Truân, nhà Vua vững lòng nuôi chí bền bỉ (Trinh là bền bỉ, có thắng lợi nhưng phải bền bỉ).

Nghĩ lúc bấy giờ: nơi ở chưa định, vết thương tạm hàn.

Nằm đống củi thề trời chung chẳng đội,

Gối ngọn đòng buồn đêm tối miên man.

Nguyền một tấm lòng, vững với đá kia không chuyển,

Gắng từng sọt đất, đắp nên núi nọ cho toàn.

Mất giữ lại được,

Nguy đổi thành an.

Lời hào của Quẻ Truân giảng tiếp: lập được một đoàn thể có nhiều người có tài kinh luân, thì mọi việc sẽ làm được tốt. Thì Vua ta có cả một đoàn quân gan ruột chí thiết

Đội quân tình thiết cha con, thân cùng cam khổ;

Tướng sĩ sức dư beo hổ, sắt luyện tâm can.

Đậu với chim rừng, nằm với mây động.

Ăn trong sương núi, ngủ trong gió ngàn.

Cũng như lời hào của Quẻ Truân: vật dụng hữu du vãng lợi kiến hầu, nghĩa là giữ vững điều chính (trái với tà) và đừng tiến vội, mà tìm bậc hiền thần giúp mình (kiến hầu là đề cử một người giỏi lên tước hầu). Bài phú viết tiếp

Lối tử đường sinh, thế rõ tồn vong nhiều sách lược;

Vào thần ra quỉ, việc không đầu mối tuyệt khôn ngoan.

Xem một dạ chọn người trung dũng,

Xét hai lòng trừ kẻ tà gian.

Nhà Vua sáng suốt chỉ đạo, dẫn dắt toàn quân từng bước chắc chắn tiến tới thắng lợi huy hoàng dù ta ít địch nhiều, dùng mưu cao lấy ít chống mạnh (lời Bình Ngô đại cáo)

Đường vắng mưa sa, củi đốt lửa cùng nhau tập hợp;

Trá hình dụ giặc, ngựa tháo yên như cảnh an nhàn.

Rắn lạ che mình uốn quanh rất dễ,

Diều hâu cụp cánh đánh mạnh rắp toan.

Số quân dù nửa vạn không đầy, người thao lược vẫn là đông đảo;

Mây núi năm màu thấy hiện, kẻ thần hạ khôn xiết hân hoan.

Đến đây tác giả ca ngợi Lê Lợi

Kìa như vua Thánh tông (Nhà Tần) vào sông Tam Trĩ tuy thoát được một phen nạn lớn nhưng chưa đủ làm thiên cổ kỳ quan.

Và ca ngợi luôn núi Linh Sơn

Này hãy trông ngọn núi chót vót, có sá chi những đống đất sàn sàn.

Nguyễn Mộng Tuân khẳng định Thánh nhân – tức Lê Lợi và Linh sơn – tức Pù Rinh gắn quyện với nhau tạo nên nghiệp lớn

Đến như: phá vòng khốn quẫn, tạo cuộc hanh thông.

Chín phần tử một phần sinh, tuy ở chốn hiểm nghèo mà có ngất giời khí thế;

Bao nhiêu nghịch bấy nhiêu thuận, khéo tùy cơ lợi dụng, thật là tột bậc anh hùng.

Thần giùm mưu chước,

Người mến uy phong.

Cột chống nhà cao, mong thu cả tài năng mọi mặt;

Đá ra tay luyện, quyết vá lại trời xanh muôn trùng.

Cũng đều nhờ ở núi này làm đầu mối

Không những giữ thế thủ,

Mà lại khởi thế công.

Nên có thể

Dao mài đá mẻ,

Gió quét bụi không.

Mở triều đình ở nơi rừng rậm,

Phá quân giặc bằng gậy tầm vông.

Nghiệp lớn bước đầu gây dựng,

Núi này đã có nhiều công.

Rồi từ đây, Nghĩa quân tiến ra phát động những chiến dịch ồ ạt:

Đánh Ai Lao như củi khô bẻ gẫy,

Khua Tây Đô như khăn phủ mở tung.

Uy lớn đã lan ra ngoài cõi,

Bọn giặc đều lọt vào trong vòng.

Cõi đất mở muôn dặm,

Ngôi cao ngự sáu rồng.

Nước non thế vững,

Của cải kho chung.

Để hình dung hết tầm vóc lớn lao của Nghĩa quân, của lãnh tụ Lê Lợi và của Linh Sơn, tác giả vận dụng những điển cố lớn lao nhất của lịch sử Trung Hoa ra mà so sánh

          So với Cối Kê dấy quân Câu Tiễn [đất và vua Tàu điển hình của chí phục thù]

          Mang Đãng mở nghiệp Bái Công [núi và vua Tàu điển hình cho kiến lập triều đình từ tay không làm nên cơ nghiệp]

Thì quả núi này [tức Linh Sơn] thành được cái chí Vua ta diệt giặc, thời dẫu khác mà chí vẫn đồng.

Đã bốc mây làm mưa, rửa sạch tanh hôi nhơ bẩn;

Cũng chặt ngao dựng cực, nêu cao trụ cột mối dòng. [tích bà Nữ Oa kê đất lệch]

Tác giả thôi dung điển cố quá xưa tận bên Tàu kẻo người Việt mình khó hiểu, bèn viết rõ ra là:

[Vua Lê của ta đã] Đưa nhân dân lên chăn ấm chiếu êm, xây nền hạnh phúc;

Đặt nước nhà đá bàn núi lớn, vững nghiệp hưng long.

Còn để khẳng định vai trò của Linh Sơn trong sự nghiệp hùng vĩ kể trên thì Nguyễn Mộng Tuân đã phác nên một nét thần thánh an nhiên như nhiên của Trời Đất thinh lặng bao đời

Núi cũ vẫn mơ màng trong mộng, dấu thiêng còn vằng vặc cõi lòng.

Chỉ một nét kính ngưỡng sâu thẳm ấy đã cho thấy non sông ta, đất nước ta đã bao dung che chở dân tộc ta vô hạn mà không bọn giặc ngoại xâm nào dù hung bạo đến đâu cũng không hãm hại làm diệt vong được. Tác giả viết tiếp

Cho nên [con Người] phải đặt lên đền thứ nhất danh sơn, tỏ sự báo đền xứng đáng;

Liệt vào hạng tuyệt vời công nghiệp, nêu duyên hội ngộ lạ lung.

Rừng núi cũng rạng màu cẩm tú,

Uy linh còn ghi dấu đỉnh chung.

Riêng tác giả cúi đầu chắp tay xin dâng lời ca rằng:

Thịnh thay đất Tây Việt, so xem Tây Hán mở cơ đồ. [Nhà Hán 206 trCN- 220 sCN]

Quân như quân ông Bái Công [Hán Cao tổ], diệt Minh giả thù.

Núi Lam phất cờ, núi Linh đặt nền tảng,

Như Cối Kê như Mang Đãng trước sau chói lọi ánh sáng.

Rồi tác giả bài phú nức nở xưng tụng

Ngôi cao đã tột, mà gian nan nỗi trước nào khuây.

Tám món ăn quý, còn nhớ gói lương khô bấy chầy;

Chín lần cung cấm, vẫn tưởng khi gió thổi mây bay.

Nhớ hoài nhớ mãi, Đức Vua thường gắng gỏi hằng ngày.

Nghiệp lớn muôn năm bền vững vô ngần như Quả Núi này.

Bài phú kết thúc ở đây.

Xem lại toàn bài, độc giả nhận thấy, tác giả bài phú Linh Sơn đã viết trong khuôn mẫu tư tưởng Thời – Mệnh – Công – Danh với tầm vóc cao cả nhất của Nho gia, nêu cao quan hệ Thiên – Địa – Nhân và thuyết Địa Linh Nhân Kiệt rõ ràng chặt chẽ để tôn vinh tột cùng Anh hùng Giải phóng Dân tộc và Vua sáng nghiệp triều đại Hoàng Lê là Lê Lợi đồng thời ca ngợi hết lời dãy núi Pù Rinh thần thánh nơi mà ở đấy Lê Lợi lãnh đạo Nghĩa Quân Lam Sơn vượt qua gian lao cùng cực đi đến thắng lợi vĩ đại cuối cùng. Là một nhà Nho hàng đầu, tác giả Nguyễn Mộng Tuân cảm khái vô hạn trước sự kiện có chính ông trực tiếp tham gia đã tạo nên bước ngoặt huy hoàng của Lịch sử Dân tộc Việt. Ông xúc động mãnh liệt với cái Thời thuộc Quẻ Truân, Thời mà Trời Đất diễn ra công cuộc Tái Tạo gian nan khôn tả. Nhưng cái Thời nhiễu loạn vĩ đại ấy không dành cho riêng ai, chỉ Người có Thiên Mệnh mới biết thực hiện cơ hội mà lập được Công tác thành sự nghiệp oai hùng. Thời ấy là những năm đầu thế kỷ XV, Nhà Minh xâm lăng quốc gia Đại Việt, tàn phá tận cùng non sông Đất nước Ta, hủy diệt Dân tộc Ta. Trong cảnh hoang tàn khốc liệt đó, đã có 61 cuộc khởi nghĩa bùng lên chống lại quân xâm lược do rất nhiều anh hùng hào kiệt phát động, nhưng tất cả đã bị dìm trong bể máu thất bại. Theo nhà Nho, sự thể này là bởi bấy giờ không ai có được Mệnh lớn để điều hành. Thế rồi cuối cùng xuất hiện một Người đích thực là Thánh Nhân mang trong mình Thiên Mệnh dẫn dắt đồng bào. Đó là Lê Lợi. Chính Ngài cũng nói: Ta được Trời trao đại nhiệm này, khiến mọi người theo về mà Thành Công vĩ đại (Thuyết Thiên dữ nhân quy chép trong Lam Sơn thực lục). Một nhà Nho hàng đầu nữa và là đại văn hào thi gia Nguyễn Trãi cũng xác nhận vai trò Thế Thiên hành đạo của Lê Lợi trong lời mở đầu Bình Ngô đại cáo. Quân Minh cũng thuộc về thời Quẻ Truân, bọn chúng là một tác nhân cùng với bọn Việt gian bán nước khuấy đảo thời cuộc, nhưng tất cả bọn chúng không đại diện Thiên Mệnh chỗ nào nên đều đã bại vong và bị xua tan không còn hình bóng như ma quỷ. Rõ ràng là phải có Trời -Thiên, có Đất – Địa, và có Người – Nhân mới nên đại sự nghiệp. Trời – Thiên mệnh, Người – là Lê Lợi như đã nói, còn Đất thì đó chính là núi rừng miền Tây nước nhà (Tây Việt thổ trong nguyên văn bài phú), tiêu biểu là núi Linh Sơn – Pù Rinh. Cặp ba Thiên – Địa – Nhân như vậy là yếu tố tối cao tối thâm trong quá trình công cuộc thay đổi thiên hạ (theo tinh thần Quẻ Cách, và theo chữ nghĩa xưa là Dời Vạc, tức là một cuộc Cách mạng). Tiện thể xin đính chính một nhận lầm về thuyết Địa Linh Nhân Kiệt. Chúng ta cứ tưởng rằng hễ có Địa Linh thì tất có Nhân Kiệt từ đó sinh ra. Không phải thế, mà đúng là có Địa Linh rồi thì phải có Nhân Kiệt xử dụng/khai thác cho dù Nhân Kiệt ấy sinh ra ở nơi khác, tức là Địa Linh Nhân Kiệt là một cặp điều kiện song hành để làm những việc sinh tạo lớn lao.

Còn chúng ta, xin hỏi con cháu của các bậc tiên linh oai hùng chói sáng 600 năm về trước, phải làm gì đây để xứng với Linh Sơn – Pù Rinh vẫn thiêng liêng lặng lẽ y nguyên ở thời nay, ở ngay cạnh chúng ta đây ?

Tuy nói Linh Sơn mang hồn một vị Thần cao cả vẫn mơ màng trong mộng, nhưng có lẽ không thể để Linh Sơn cứ hoang dã mãi ở thế kỷ này đến nỗi như bị lãng quên đi mất.

Thiết tưởng phải tiến hành ngay những đợt khảo sát địa lý, lịch sử và khảo cổ khoa học, phải phát động ngay những cuộc sáng tác văn học nghệ thuật, phải vạch ra ngay một chương trình bảo vệ cảnh quan môi trường và một chương trình phát triển kinh tế trong đó có những kế hoạch dành cho tham quan du lịch sâu sắc và lớn lao tại Linh Sơn – Pù Rinh này.

Nhà nghiên cứu Phan Bảo

     Hội Khoa học Lịch sử Thanh Hóa

Bài viết Căn cứ Linh Sơn (Pù Rinh) trong bài phú của Nguyễn Mộng Tuân đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.

          – Về sự kiện diễn ra có lời thề giữa Bình Định vương Lê Lợi với Lê Lai thì không thấy chính sử (Đại Việt sử ký toàn thư ghi chép rõ), nhưng ở các tài liệu, sử sách khác lại có ghi rất rõ, điển hình là sách Lam Sơn thực lục (bản nhà Lê Sát) đã chép: “Năm Mậu Tuất (1418), tháng giêng ngày mùng hai (xứ Mường Tẩm, nay tên là Mường Chính). Vua vừa 34 tuổi. Vĩnh Lạc nhà Minh năm thứ 16. Vua sắp đặt màng lưới đón mời hào kiệt, lấy ít địch nhiều, bèn khiến công thần là bọn Lê Khang, Lê Luận, Lê Nanh, Lê Sao, Lê Lễ, Lê Hiêu, Lê Nhữ Tri, Lê Lộng, Lê Cố, Trịnh Lỗi, Trịnh Hối, Lê Thỏ, Lê Bồi, Lê Lý, Lê Xa Lôi, Lê Khắc Phục, Lê Định, Lê Lãng, Lê Lưỡng, Lê Lan, Lê Cuống, Lê Hỗ, Lê Độ, Lê Khiêm, Lê Quốc Trinh, Lưu Đầm, Trần Nghiệm, Lê Lâm, Lê Văn Giáo, Trần Vận, Trần Xưng, Lê Cảnh Chuyên, Phạm Lung, Phạm Linh, Lê Sát, Trương Lôi, Trịnh Khả, Bùi Quốc Hưng, Lê Nổ, Lê Liễu, Lê Nhữ Lãm, Võ Uy, Trịnh Vô, Lưu Trung, Trần Trĩ, Đỗ Bí, Nguyễn Trãi, Lê Văn Linh, Lê Thận và Lê Văn An đều làm tướng văn, tướng võ, chia đường đem quân đối địch với giặc Ngô. Ta lúc ấy, tướng thưa, quân ít, mà giặc thì đông đến hơn bốn vạn. Lúc chưa thắng, vua phải chạy vào rừng núi, trên bờ sông Khả Lam thuộc xứ Mường Mọt… Lương thực ít ỏi, tuyệt đường đi về Linh Sơn, Mường Cốc. Quân lính chịu khổ, đói rét vất vả hàng mười ngày liền, đào củ nâu ăn cầm hơi, tìm mật ong làm nước uống, người ngựa đều đói khốn. Vua hỏi ai là kẻ bề tôi tận trung, hết lòng lo việc nước. Lúc đó có Lê Lai vốn người thôn Dựng Tú, tính cương quyết, nghiêm nghị và thẳng thắn, diện mạo khác thường, sức khỏe và chí khí hơn người, chỉ mình Lê Lai nói:

          – Tôi tự nguyện đổi áo, ngày sau Bệ hạ nên nghiệp đế, có thiên hạ, nhớ đến công của tôi, cùng con cháu tôi muôn đời sau được chịu ơn nước, đó là nguyện vọng của tôi vậy.

          Vua vái trời và khấn rằng:

          – Lê Lai có công đổi áo, mai sau Trẫm và con cháu Trẫm, con cháu các công thần tướng tá, nếu không nhớ công ơn ấy thì nguyền đền cỏ này hóa thành núi rừng, ấn báu này hóa thành cục đồng, lưỡi gươm thần này hóa thành dao mác thường.

          Vua khấn xong, Lê Lai cưỡi ngựa phi ra, thay vua cứu nước, tự xưng là vua Lê. Giặc Minh tưởng là thật, trói bắt về tâu lên vua nhà Minh. Do đó, tình thế hòa hoãn. Vua được tạm yên”⁽⁴⁾.

          Cũng ghi chép về sự kiện này, Lê Quý Đôn (có nhẽ sau khi tham khảo sách Lam Sơn thực lục và gia phả của các nhà công thần khai quốc) đã viết trong sách Đại Việt thông sử ở phần Chư thần truyện một cách còn rõ ràng, sinh động hơn như: “Năm Mậu Tuất (1418), lúc vua mới dựng cờ khởi nghĩa, tướng ít, quân thiếu, bị tướng nhà Minh vây đánh ở Mường Một, vua chạy thoát về đóng ở Trịnh Cao, nơi hẻo lánh, không dân ở, tướng Minh chia quân chặn những chỗ hiểm yếu, tình thế rất cấp bách, nhà vua hỏi các tướng: “Ai dám đổi áo, thay ta đem quân ra đánh giặc, xưng danh hiệu của ta, bắt chước như Kỷ Tín đời Hán, để cho ta có thể giấu tiếng, nghi binh, tập hợp tướng sĩ, mưu tính cuộc nổi dậy về sau”. Các tường đều không ai dám hưởng ứng. Riêng Lê Lai đứng dậy nói: “Tôi xin đi. Sau này lấy được nước thì nghĩ đến công lao của tôi, khiến cho cháu con muôn đời được nhờ ơn nước, đó là nguyện vọng của tôi”. Nhà vua rất thương cảm. Ông nói: “Bây giờ nguy khốn thế này, nếu ngồi giữ mảnh đất nguy hiểm, vua tôi đều bị tiêu diệt, sợ sẽ vô ích, nếu theo kế này, may ra có thể thoát được. Kẻ trung thần chết vì nước nào có tiếc gì”. Nhà vua vái trời mà khấn rằng: “Lê Lai có công đổi áo, sau này tôi và con cháu tôi, cùng con cháu các tướng ta công thần, nếu không nhớ đến công lao ấy, thì xin cho cung điện biến thành rừng núi, ấn báu thành cục đồng, gươm thần biến thành dao cùn”. Ông bèn dẫn hai con voi và 500 quân kéo thẳng tới trại giặc khiêu chiến. Giặc dốc hết quân ra đánh, ông cưỡi ngựa tốt, xông thẳng vào giữa trận, hô to lên rằng: “Chúa Lam Sơn chính là ta đây” rồi đánh giết được rất nhiều quân giặc. Khi đã kiệt sức, ông bị địch bắt, xử cực hình. Sau đó giặc lui quân về Thành Tây Đô, việc phòng bị của chúng mới hơi sơ hở, vừa có thời cơ nghỉ binh, nuôi chứa nhuệ khí, để có thể trăm trận trăm thắng và lấy được thiên hạ.

          Vua cảm động vì lòng trung nghĩa của ông, trước hết sai người ngầm tìm di hài ông, đem về mai táng ở Lam Sơn. Năm Thuận Thiên thứ nhất (1428), phong ông là công thần hạng nhất… Tháng 12 năm sau (1429), nhà vua sai Nguyễn Trãi (viết) hai bản lời thề ước trước và lời thề nhớ công của Lê Lai, để vào trong hòm vàng…”⁽⁵⁾.

          Như vậy, sự kiện diễn ra lời thề giữa Lê Lợi với Lê Lai là diễn ra ngay sau ngày khởi nghĩa (tức chỉ trong mấy ngày đầu tháng giêng năm Mậu Tuất – 1418 ở địa bàn rừng núi phía tây xứ Mường Tẩm của châu Lang Chánh cũ). Còn Mường Tẩm và địa điểm nơi Lê Lai “đổi áo” để liều mình cứu chúa thì cần có sự điều tra tiếp tục để xác định rõ ràng, cụ thể hơn.

          – Sự kiện diễn ra hội thề giữa Lê Lợi và các tướng sĩ ở núi Chí Linh vào ngày 18 tháng giêng năm Mậu Tuất (1418), ở mục “Núi Chí Linh”, sách Địa chí huyện Lang Chánh (Nxb Tự điển bách khoa, Hà Nội, 2010) có viết: “Nói về vị trí của núi Chí Linh – nơi linh thiêng của dân tộc, nơi đã diễn ra một Hội thề quan trọng sau Hội thề Lũng Nhai”. Để chứng minh cho sự khẳng định ngắn gọn này, nhóm tác giả Địa chí huyện Lang Chánh đã trích dẫn sách “Chủ nghĩa yêu nước trong văn học thời khởi nghĩa Lam Sơn” của tác giả – Giáo sư Bùi Văn Nguyên (Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1980) với một đoạn viết như sau: “Không rõ, khi mới khởi nghĩa, sau hội thề Lũng Nhai, còn có những hội thề nào khác giữa Lê Lợi và các tướng lĩnh? chỉ biết rằng sau ngày mùng 9 tháng giêng năm Mậu Tuất (1418), khi giặc vây ráp và được Lê Lai đổi áo cứu mạng, Lê Lợi vào ẩn ở núi Chí Linh và đến ngày mười tám tháng đó, có tổ chức hội thề với các tướng lĩnh gồm 35 người có mặt. Có thể đây là hội thề quan trọng vừa để củng cố lòng tin, vừa để mở rộng lực lượng, tập hợp nhân tài, chuẩn bị tiến công giặc. Như vậy, tuy mới ra đời bị giặc vây ráp, nhưng nghĩa quân không yếu đi, mà còn mạnh thêm, nhờ được nhân dân và các tướng lĩnh địa phương theo về” (tr.171-tr.172). Tiếp đó, sách Địa chí huyện Lang Chánh đã dẫn toàn văn hai bài văn thề ở Chí Linh mà tác giả Bùi Văn Nguyên sưu tầm và chép ra từ bản gia phả họ Lê Văn Linh ở Hải Lịch (nay thuộc xã Thọ Hải, huyện Thọ Xuân) – một khai quốc công thần triều Lê tham gia khởi nghĩa Lam Sơn từ ngày đầu, đó là:

          + Lời thề của Lê Lợi đối với các tướng lĩnh:

          “Mậu Tuất niên, chính nguyệt, thập bát nhật, Thanh Hóa phủ, Lương Sơn huyện, Khả Lam châu, Thổ Nhuế vệ khai trình, Lê Lợi niên sinh Ất Sửu, tam thập tam tuế có lời thề rằng:

          Thời nay có giặc nhà Minh sang chiếm nước ta nguyền lấy nam làm tôi. Người dân nước có vua, trời thương dân đồ thán cho cầm được thần kiếm bảo ấn y điếu dân phạt tội giữ lấy muôn dân khỏi khôn cực. Nghi là giặc nhà Minh đòi bắt, nên náu ẩn Chí Linh sơn hòa làm binh. Bây giờ chủ tướng có lòng muốn lập công danh cùng min, thời chúng ta cùng theo lệnh trời, diệt giặc nhà Ngô. Vả lại, nước ta nên công bình Ngô khai quốc, cho được muôn đời con cháu phong lưu. Bây giờ đủ mặt chủ tướng ba mươi lăm viên cùng min đến Chí Linh Sơn Đại An Vương thần từ là nơi bầu trời linh hội lạy tế mà thề trên cùng Hoàng Thiên Thượng Đế, dưới thời sơn thần làm chứng, min điệp huyết minh thề cho hết lòng cùng chư tướng, cho nên thư sơn quy quyển sắt cùng nhau, nguyện Hoàng Hà như đái, Thái Sơn như lệ cùng chư tướng gian nguy khốn khổ, cùng nhau mà có vạn tử nhất sinh, lập làm cho nên thiên hạ an toàn, mà min có lòng thoái thác, lại phụ chư tướng, chẳng giữ cho phải, khốn nạn mà mẹo nhau hai lòng, làm thiên hạ mà quên thửa công chứa thu chẳng nhớ cho nhau, ai còn thời cho được sang trọng, ai mất thời cho con cháu hiển vinh.

          Nguyện mà chi mình lời ấy, mà hết lòng cùng như tướng từ Lê Thạch, Đinh Lễ, cho đến Đinh Bồ, ba mươi lăm viên cùng hết lòng, hết sức cùng nhau phú quý dư đồng, cho nạn thu cứu min chí như lời thề ấy, lại là lòng khác mà bỏ nghĩa nhau, nhẫn uống chén máu này vào cho Hoàng Thiên Thượng Đế, cập Chí Linh sơn Đại An Vương bắt min chết, chưa làm chiến bạn thiên hạ.

                                                                   Nay thề”⁽⁶⁾

          + Lời thề của các tướng lĩnh đối với Bình định vương Lê Lợi:

          “Mậu Tuất niên, chính nguyệt, thập bát nhật, Thanh Hóa phủ, các huyện xã nhân, từ Lê Thạch chí Đinh Bồ, ba mươi lăm viên, cùng hết lòng hết sức, cùng vua chúng tôi, cùng trước vua minh thề:

          Phải thời nhà Ngô đòi bắt, đức vua ứng lệnh trời được thần kiếm bảo ấn, thời chư tướng chúng tôi, trên cùng vua, đến Chí Linh sơn Đại An Vương thần từ, là nơi bầu trời lĩnh hội, lạy tế mà thề, cùng dựng lại nhà ta, cho nên công nghiệp đức vua, cho hết lòng hết sức dẹp giặc Ngô cho an thiên hạ, dựng lại nhà ta cho nên công nghiệp thư son quyển sắt cùng nhau. Mà nhược lũ chúng tôi thấy gian nan mà bỏ đức vua mà chẳng lo cùng nhau, chúng tôi lại là manh tâm bội phản, hướng vua đầu giặc mà chẳng từng khốn khổ cùng đức vua, thời chư tướng chúng tôi uống chén máu này vào nguyện Hoàng Thiên Thượng Đế cập Chí Linh sơn Đại An Vương thần, bắt chúng tôi chết, chưa làm nên việc thiên hạ cùng đức vua. Tôi nguyền”⁽⁷⁾

          Có thể nói cả hai bài văn thề ở núi Chí Linh mà GS. Bùi Văn Nguyên – tác giả của sách Chủ nghĩa yêu nước trong văn học thời khởi nghĩa Lam Sơn trích dẫn nguyên văn như nêu trên đều lấy ra từ bản gia phả viết bằng chữ Hán Nôm của dòng họ Lê Văn Linh là một tài liệu rất quý giá. Nhờ đó mà chúng ta biết được thời gian cụ thể diễn ra hai lời thề ở núi Chí Linh này là vào ngày 18 tháng giêng năm Mậu Tuất (1418), còn địa điểm cụ thể nào ở núi Chí Linh thì chưa nói rõ. Rất có thể hai lời thề bằng văn nôm (Quốc âm) này cũng được chép trong các bản gia phả của các họ khai quốc công thần khác bởi lẽ sau khi đăng quang, vào ngày 20 tháng 2 năm Mậu Thân (1428), trong dịp tổ chức tuyên dương, ban thưởng cho các tướng lĩnh, quân nhân hỏa thủ và thiết đột có công lao, Hoàng đế Lê Lợi đã cho nhắc lại lời thề của mình với các tướng sĩ ở núi Chí Linh vào năm 1418 để thể hiện tình cảm chung thủy trước sau như một của mình. Và nội dung, tinh thần cơ bản của lời thề mười năm trước đó đã được văn thân Nguyễn Đôn phụng sao để đưa vào sách Lam Sơn thực lục cho con cháu các đời sau ghi nhớ mãi. Sau đây là bản phụng sao được ghi chép trong sách Lam Sơn thực lục (bản nhà Lê Sát):

          “Chư tướng từ

          Tư lễ giám đồng tri Nguyễn Đôn phụng sao tống chư công thần tằng tôn các chấp nhất đạo.

          Thái tổ Cao Hoàng Đế

          Trẫm tính Lê húy Lợi, chí làm Đại thiên hành hóa, phủ trị gia bang. Vì vậy, Trẫm nguyền cùng chư tướng hỏa thủ thiết kỵ đột quân đẳng nhân: hễ phàm làm công thần ở cùng Trẫm mà mở được thiên hạ, chưng sau thiên hạ thái bình, thời Trẫm nhớ chứng công thần chư tướng hết lòng, hết sức, danh ấy truyền để muôn đời, vĩnh thùy trúc bạch, cho chưng sau con cháu Trẫm cùng con cháu chư tướng đều được hiển vinh, cùng hưởng phúc lộc. Dù bể kia hay cạn, núi họ hay mòn thời công ấy Trẫm cũng chẳng khá quên chư tướng, dù Trẫm chẳng nhớ như lời nguyền ấy, vậy thời Trẫm chẳng truyền cho con cháu Trẫm như lời ấy. Trẫm nguyền bằng thảo điện nên rừng, điện này nên nước, núi nên băng, ấn này nên đồng, kiếm này nên sắt, bằng Trẫm làm thiên hạ, thời nhớ công chư tướng hiển hách, vả lại truyền cho con cháu nhà Trẫm muôn đời, bằng lời nguyền ấy thời cho quốc gia trường trị, an như bàn thạch, Hoàng Hà như đái, Thái Sơn như lệ; con cháu nhà Trẫm muôn đời quang đăng bảo vị. Vậy Trẫm phải hết lời cùng chư tướng, hễ đã làm kẻ công thần ở cùng Trẫm, đồng tâm hiệp lực, chớ ngại khó khăn hòa làm việc thiên hạ. Chẳng những lời ấy, Trẫm lại cậy lời này, như trong binh pháp rằng: Nhân nghĩa chi binh, dĩ hòa mục vi thượng, nếu có binh thì có nhân, có nhân nghĩa thì có hòa mục, mới khá được hiệu lệnh cho tin. Chữ rằng: pháp giả thiên hạ công cộng. Dù ai chẳng phải, đã có luật pháp trời nước, ai nấy thời cho hòa mục, tin hiệu lệnh, cho nghiêm sở pháp hòa làm việc thiên hạ để công danh muôn đời, lộc hưởng thiên chung.

          Thiên Khánh nguyên niên, Mậu Thân, nhị nguyệt, nhị thập nhật”⁽⁸⁾.

          Như vậy, từ sự phụng sao (chép lại) nguyên văn hoặc tinh thần chủ yếu của các lời thề trong khởi nghĩa Lam Sơn (như lời thề ở Lũng Nhai, lời thề với Lê Lai ở Mường Chính – châu Lang Chánh đến lời thề ở Chí Linh Sơn) của các văn thân đầu triều Lê Sơ để đưa vào sách Lam Sơn thực lục theo lệnh của Hoàng đế Lê Lợi như đã nêu trên càng có sức thuyết phục để khẳng định toàn văn lời thề bằng văn quốc âm được chép trong gia phả của dòng họ khai quốc công thần Lê Văn Linh là hoàn toàn có thể tin cậy được.

          Vì vậy, Chí Linh Sơn đích thị là nơi đã từng diễn ra sự kiện có sự thề nguyền giữa Lê Lợi và các tướng sĩ vào ngày 18 tháng giêng năm Mậu Tuất (1418) cùng lời thề của các tướng sĩ với Bình định vương Lê Lợi ngay trong buổi hôm đó. Tuy nhiên, địa bàn của núi Chí Linh rộng tới 50km² (chỉ tính riêng phần nổi nhìn thấy của dãy núi) thì việc xác định nơi diễn ra sự kiện có lời thề trên là ở đâu quả không mấy dễ dàng. Nhưng theo tôi, ở Mường Giao Lão mà sử sách xưa có ghi chép (nay thuộc xã Giao Thiện và Giao An) – nơi có một dòng suối chảy từ núi Chí Linh ra mà dân địa phương từ xưa tới nay vẫn quen gọi là Huối Lấu (hay Hón Lối), tức Suối Rượu (hay Hón Rượu), (tương truyền Bình định vương Lê Lợi sau khi rút về Chí Linh Sơn và tập hợp quân sĩ tại khu vực này đã lấy chai rượu đổ xuống suối rồi tất cả cùng múc lên uống để biểu thị tinh thần đoàn kết, cùng kham cộng khổ và sống chết có nhau của Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn) rất có thể là địa điểm diễn ra cuộc hội thề lịch sử như nêu trên. Tại một mô đất cao gần Huối Lấu (suối Rượu) còn có di tích đền thờ Lê Thái Tổ mà dân vừa cho phục dựng trên nền đất cũ – đối diện với mỏm núi tương truyền Lê Lợi đã đứng ở đó để đổ chai rượu xuống suối có thể là không gian địa điểm để chọn làm nơi dựng bia biển, tượng đài kỉ niệm Hội thề ở Chí Linh vào ngày 18 tháng giêng năm Mậu Tuất (1418). Đây cũng chỉ là sự gợi ý để chúng ta cùng suy nghĩ và tiếp tục nghiên cứu, khảo sát tìm ra được một địa điểm cụ thể rõ ràng, chính xác hơn.

NNC. Phạm Tấn

                                                                       Tổng Thư ký Hội KHLS Thanh Hóa

————————

Chú thích:

(1) Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam nhất thống chí, tập II, Nxb Thuận Hóa, Huế – 2006, tr.296.

(2) Nhữ Bá Sĩ, Thanh Hóa tỉnh chí, bản dịch của Nguyễn Mạnh Duân, in rônêô, tr.34 (tài liệu lưu trữ của Thư viện Thanh Hóa).

(3) Lam Sơn thực lục, bản mới phát hiện ở họ Lê Sát, Ty Văn hóa Thanh Hóa, 1976, tr.243.

(4) Lam Sơn thực lục, Sđd, tr.240 – tr.241.

(5) Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1978, tr.156-tr.157.

(6) Bùi Văn Nguyên, Chủ nghĩa yêu nước trong văn học thời khởi nghĩa Lam Sơn, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1980, tr.174-tr.176.

(7) Bùi Văn Nguyên, Sđd, tr.176-tr.177.

(8) Lam Sơn thực lục, Sđd, tr.203.

Bài viết Chí Linh Sơn, nơi diễn ra hội thề giữa Lê Lợi và các tướng sĩ năm 1418 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA HỘI ĐỒNG HỌ LÊ VIỆT NAM.